آیا از منظر قرآن شهاب سنگ ها تیرهایی به سوی شیاطین است ؟

آیا از منظر قرآن شهاب سنگ ها تیرهایی به سوی شیاطین است ؟

۰۱ مهر ۱۴۰۵ 0 معارف
شب ها در آسمان زیبا جرقه های نورانی را می بینیم که لحظه ای روشن می شود و با سرعت به طرف ما می آید و سپس به خاموشی می گراید. این ها شهاب سنگ است که قرآن می فرماید: (إِلاّ مَنِ اسْتَرَقَ السَّمْعَ فَأَتْبَعَهُ شِهابٌ مُبِینٌ)1 ؛ «مگر آن کس (شیطانی که) استراق سمع کند و دزدانه گوش فرا دهد که شهاب مبین او را تعقیب می کند و می راند». و نیز در صافات/ 10 و جن/ 9-8 همین مطلب به نوعی مطرح شده است. از نظر قرآن این شهاب ها وسیله ای برای تیراندازی به طرف شیاطین است که می خواهند به آسمان ها نفوذ کنند پس آن ها پیکان هایی هدف دار هستند. اما از نظر علم جدید هنگامی که برخی ستارگان و سیارات در گذشته های دور متلاشی شده اند تکه های آن ها در آسمان به صورت سرگردان پراکنده شده است و هر چندگاه یکی از آن ها به جو زمین برخورد می کند و در اثر تماس با هوا و حرارت زیاد می سوزد و نورانی می شود و این نظر به وسیله باقی مانده برخی از شهاب سنگ ها که به زمین رسیده تأیید می شود علم جدید این سنگ ها را بی هدف می داند و هیچ سخنی از شیاطین و رجم آن ها نمی گوید و در اینجاست که گزارش علم و دین از یک پدیده متعارض می شود.(1)
بررسی:
در اینجا به دو صورت می توان پاسخ داد.
اول. این اشکال بر اثر عدم مراجعه به تفسیر قرآن است چرا که در تفسیر آیات فوق احتمالات متعددی توسط مفسرین مطرح شده است که عبارت اند از: 1 - بگوییم منظور از شهاب مبین همان شهاب سنگ هایی است که شب ها می بینیم و شیطان نیز همان موجودات خبیث باشد. (معنای ظاهری آیه) 

2 - این تعبیرات را به نوعی رمز گونه و سمبلیک بدانیم مثل کلمۀ لوح، کرسی، و قلم که در قرآن آمده ولی معنای ظاهری آن ها مراد نیست. که در این صورت چند احتمال وجود دارد.
الف) منظور این باشد که شیاطین می خواهند به جهان معنوی فرشتگان نزدیک شوند تا از اسرار خلقت آگاهی یابند ولی فرشتگان با انوار ملکوتی آن شیاطین را می رانند.(1)
ب) منظور جلوگیری از اطلاع دانشمندان غیر مهذّب از اسرار باطن طبیعت است که فقط اهل معرفت و شهود آن ها را می فهمند.(2)
پ) منظور از شهاب همان منع با دلیل عقلی باشد.(3)
ت) همان گونه که گذشت «سماء» در قرآن به معنای عالم ملکوت و معنوی هم می آید و نجوم نیز گاهی به معنای ستارگان (آسمان علم و معنویت) مثل انبیاء و امامان و دانشمندان الهی می آید. پس منظور این است که خداوند آسمان حق و حقیقت را از شیاطین (وسوسه گران) که می کوشند به اغوای مردم بپردازند به وسیلۀ ستارگان و شهاب ها یعنی رهبران الهی و دانشمندان حفظ می کند و آن ها با امواج نیرومند قلمشان شیاطین را عقب می رانند و طرد می کنند.(4)
هنگامی که این تفسیرها و معانی را از آیه مورد دقت قرار می دهیم متوجه می شویم که فقط تفسیر و معنای اول است که ممکن است با یافته های علمی در مورد شهاب سنگ ها متعارض باشد. اما تفاسیر دیگر به ویژه تفسیر آخر که قراینی از روایات نیز دارد تعارضی با علوم روز ندارد.

دوم. می توان از راه حل زبان علم و دین در این جا استفاده کرد. بدین صورت که بگوییم زبان علم در این جا با زبان دین متفاوت است هر چند هر دو به یک واقعه نظر دارند. اما یکی ظاهر مادی مسایل را می بیند و دیگری باطن و معنا را می نگرد پس تعارضی با هم ندارند. به ویژه آن که هیچ کدام از علم و دین در این مورد دیگری را نفی نمی کند بلکه نسبت به موضع دیگری ساکت است. یعنی نه علم دسترسی به باطن و غیب جهان دارد و نه ادعایی در این مورد دارد.

به عبارت دیگر ممکن است در پس پرده ظاهر شهاب سنگ ها مسأله ای معنوی یعنی رجم شیاطین بوده باشد که علم تجربی نمی تواند آن را تجربه کند و به ثبت برساند و لذا در مورد آن ساکت است.

پی‌نوشت‌ها

  • ۱- برگرفته از تعارض علم و دین، منسوب به دکتر سروش، ص 9-38.
  • ۲- ر. ک: المیزان زیر آیه مورد بحث.
  • ۳- ر. ک: تفسیر الجواهر، طنطاوی، زیر آیه مورد بحث.
  • ۴- ر. ک: همان و نیز خلاصۀ التفسیر الهی قمشه ای.
  • ۵- ر. ک: تفسیر نمونه، ج 11، ص 40.
  • منبع: شبهات روزآمد/ جمعی از پژوهشگران قرآنی [مرکز تحقیقات قرآن کریم المهدی]؛ زیر نظر محمدعلی رضایی اصفهانی.قم: انتشارات پژوهش های تفسیر و علوم قرآن، 1391

کانال قرآن و حدیث را درشبکه های اجتماعی دنبال کنید.
آپارات موسسه اهل البیت علیهم السلام
کانال عکس نوشته قرآن و حدیث در اینستاگرام
تلگرام قرآن و حدیث
کانال قرآن و حدیث در ایتا
کانال قرآن و حدیث در گپ
پیام رسان سروش _ کانال قرآن و حدیث