اسرار نماز: چرا روی خواندن نمازها در اول وقت تاکید می شود

۲۸ مرداد ۱۴۰۵ 0 معارف

هر کاری، زمانی ویژه دارد که در صورت تحقّق یافتن در آن زمان، دارای تأثیری بیشتر و مناسب تر خواهد بود. برای مثال غذا خوردن، اگردر شرایط و فرصت مناسب باشد، بسیار گوارا و انرژی بخش خواهد بود؛ ولی اگر در زمان و شرایط ویژه خود نباشد، نه طعم دلچسبی دارد و نه مواد آن، به طور کامل جذب می شود و نه نشاط آور است: «الأمور مرهونه باوقاتها»(1)؛

«کارها در گرو زمان و فرصت خاص خویش است».

غذای روح نیز چنین است؛ اوقات نماز فرصت هایی است که نوعا، مناسب ترین زمان برای خواندن نماز است؛ از این رو برپا داشتن نماز در آن اوقات، نشاط آور، انرژی بخش و دارای تأثیرات ویژه است.

برای مثال در مورد نماز ظهر، در روایات آمده است: «به هنگام ظهر درهای آسمان گشوده می شود». شخصی از پیامبر(ص) درباره فلسفه نمازهای پنجگانه سؤال کرد، آن حضرت فرمود: «خورشید به هنگام زوال (ظهر)، در مداری داخل می شود که با ورود به آن، هر چیزی که بر عرش هست، خدا را تسبیح می گوید... و این ساعتی است که خداوند بر من و امت من درود می فرستد...»(۲).

نمازهای دیگر نیز به همین صورت است. هنگام طلوع فجر، شرایط ویژه ای بر جهان حاکم می شود که با اوقات دیگر، بسیار متفاوت است.

ازهمین رو نمازگزار در این مواقع، احساسی متفاوت با دیگر اوقات دارد.

بعضی از آثار و برکات نماز اول وقت عبارت است از:

1 _ جلب رضا و خشنودی الهی

امام رضا(ع) فرمود: «بدان که هر نماز دو وقت دارد: اول وقت و آخر وقت. اول وقت خشنودی پروردگار و آخر آن بخشش و عفو الهی است»(۳).

2 _ خاموشی آتش دوزخ

رسول اکرم(ص) فرمود: «هیچ نمازی وقتش نمی رسد؛ مگر آنکه فرشته ای ندای عمومی سر می دهد: ای مردم! به پاخیزید و آتش هایی را که خود بر پشت خویش برافروخته اید، با نماز خاموش کنید(۴)».

3 _ جلب دعای خیر

امام صادق(ع) فرمود: «کسی که نمازهای واجب را در اول وقت ادا و حدود آنها را حفظ کند؛ فرشته ای آن را سپید و پاکیزه به آسمانی می برد. آن وقت نماز [به نمازگزار] می گوید: خدا تو را نگاه دارد، همان گونه که مرا نگه داشتی و مرا به ملکی بزرگوار سپردی(۵)».

4 _ لطف وعنایت الهی

در قیامت عارف الهی مرحوم ملکی تبریزی(ره) می نویسد:

«هرگاه ندای مؤذن را شنیدی، ندای قیامت را به یادآر و خود را برای اجابت دعای مؤذن (نماز اول وقت) مهیا کن؛ زیرا آنان که با سرعت، این ندا را پاسخ می دهند، در قیامت با لطف و عنایت به آنها ندا خواهد شد(۶)».

5 _ نظم و نشاط و حضور قلب

نماز اول وقت در نصوص دینی، مورد تأکید بسیار قرار گرفته و فضایل فراوانی برای آن نقل شده است. از نظر تأثیرات روحی، روانی و اجتماعی، می توان امور زیر را نام برد:

1 _ 5 _ عادت دادن شخص به نظم

2 _ 5 _ وجود نشاط و آمادگی و حضور قلب بیشتر، جهت انس و ارتباط با خدا و تقویت کمالات نفسانی.

3 _ 5 _ زمینه سازی جهت برگزاری جماعت های بزرگ و انس و الفت و اتحاد بیشتر مسلمانان.

توضیح آنکه: وقتی جامعه اسلامی، مقید به خواندن نماز در اول وقت باشد، در هر منطقه بیشتر مردم هم زمان به نماز خواهند ایستاد. این مسأله آمادگی آنان را برای جماعت و ایجاد صفوف گسترده وپرجمعیت بیشتر می کند.

درحالی که نماز در غیر اول وقت، در بین زمان های مختلف پراکنده شده و از اجتماع و شکوه عبادی و انس و الفت مؤمنان در مراکز دینی کاسته می شود.

پی نوشت