اسرار نماز: چگونه از گناهانی مانند ترک نماز، توبه کنیم؟ توبه چه

۲۹ مرداد ۱۴۰۵ 0 معارف

الف - گناهانی که فقط از حقوق خداوند است، چنانچه قضا و کفاره داشته باشد (مانند نماز، روزه و حج)، انسان باید علاوه بر توبه و تصمیم بر ترک، قضای آنها را نیز به جا آورد و کفاره آنها را بپردازد.

ب - آنهایی که قضا و کفاره ندارد(مثل دروغ، استمنا و...)، فقط توبه و استغفار کافی است.

ج - در گناهانی نیز که در آنها حقوق مردم پایمال شده (مثل دزدی و از بین بردن اموال مردم، یا قتل و جرح دیگران و...) علاوه بر توبه و پشیمانی، باید رضایت صاحبان حق را با پرداخت غرامت یا حلالیت گرفتن، حاصل کرد.

مراحل توبه: حضرت علی(ع) در یکی از سخنان خود، مراحل توبه را بدینگونه ذکر فرموده اند:

مرحله اول _ پشیمانی جدی از گناهی که در گذشته انجام داده است.

مرحله دوم _ ترک کردن آن گناه در آینده.

مرحله سوم _ جبران اعمال گذشته (مثلا اگر نماز نخوانده قضای آن را بخواند).

مرحله چهارم _ رد حقوقی که بر عهده او است(مثلا اگر به کسی بدهکار است، توبه آن پرداخت بدهی است).

مرحله پنجم _ استغفار کردن و طلب آمرزش از خداوند. پس توبه یک لفظ نیست؛ بلکه یک تحوّل در درون انسان و زندگی او است.

پس از پیدا شدن حالت توبه و پشیمانی و ندامت از کارهای ناپسند، چند عمل سزاوار است:

1 _ سه روز روزه گرفتن؛

حضرت امام صادق(ع) می فرماید: «توبه نصوح که خداوند به آن امر فرموده، روزه گرفتن روز چهار شنبه، پنج شنبه و جمعه است»(1).

2 _ غسل توبه؛

حضرت رضا(ع) به کسی که می خواست از گناه شنیدن موسیقی حرام توبه کند، فرمود: «برخیز و غسل کن».

پیامبر(ص) می فرماید: «نیست بنده ای که گناهی کند _ هر اندازه که باشد _ سپس پشیمان شود و توبه کند؛ مگر این که خداوند به عفو وآمرزش به او رجوع می فرماید. سپس [به آن شخص که می خواست توبه کند [فرمود: برخیز و غسل کن و برای خدا سجده نما»(1).

3 _ خواندن دو یا چهار رکعت نماز؛

امام صادق(ع) می فرماید:«هر بنده ای که گناهی کرد، پس برخیزد و تحصیل طهارت کند (وضو بگیرد) و دو رکعت نماز بخواند و از خداوند طلب آمرزش نماید، بر خدا است که توبه اش را بپذیرد»(2).

4 _ استغفار و خواندن دعاهای توبه ای که از ائمه اطهار(ع) وارد شده است؛

خصوصا دعاهای صحیفه سجادیه (به خصوص دعای 31) و نیز مناجات خمسه عشر (به خصوص مناجات اول) و... باید هنگام خواندن دعا، معانی آنها را متذکر باشد و سعی کند که حالش با گفتارش یکی باشد.

5 _ تکرار توبه و استغفار؛

حضرت صادق(ع) می فرماید: «هرگاه بنده ای زیاد آمرزش جوید، نامه عملش بالا می رود؛ درحالی که می درخشد»(3).

6 _ اختیار کردن وقت سحر برای استغفار

(هر چند در هر وقتی که حالت توبه و دعا باشد، استغفار در آن وقت مطلوب و نافع است)؛ لکن سحر اثر خاصی در پاک شدن از گناهان دارد و خداوند در چند جای قرآن مجید، به آن امر فرموده و استغفار کنندگان در سحر را موردثنای خود قرار داده است و آن را از صفات اهل تقوا و بهشتیان می شمارد:

«و المستغفرین بالاسحار»(1).

پی نوشت