هجرت تاریخی امام رضا (ع)‌ به خراسان

وقتی امام رضا(علیه السلام) خواستند از نیشابور حرکت کنند، مردم نیشابور برای بدرقه آمده بودند. عده ای از اصحاب حدیث، افسار ناقۀ حضرت را گرفتند و گفتند: «ای پسر رسول خدا! از میان ما می روی و ما را به حدیثی ازاحادیث جدّت، رسول خداصلی الله علیه و آله وسلم آگاه نمی سازی که از آن بهره مند شویم؟ تو را به حق پدران طاهرینت سوگند، برای ما حدیثی از پدر خویش بیان فرما!» در روایتی دیگر نقل شده است ابوزرعه و محمدبن اسلم از حافظان حدیث نبوی به حضرت عرض کردند: «ای بزرگ زادۀ بزرگان! ای امامزادۀ امامان! ای نتیجۀ پاک و پسندیده و ای خلاصۀ پیامبران! تو را به حق پدران پاکیزه و نیاکان بزرگوارت که صورت مبارک خویش را به ما نشان بده و حدیثی از پدران خویش برای ما روایت کن تا یادگار شما باشد.آنگاه، مرکب حضرت ایستاد و پرده کنار رفت و چشم مسلمانان به جمال مبارک ایشان روشنشد؛ مردم اشک شوق می ریختند. دراین حال بودند تا ظهر شد. بزرگان و قاضیان فریاد زدند: «ای مردم، گوش کنید و دل بسپارید و پیامبرصلی الله علیه و آله وسلم را در مورد خاندانش آزرده نکنید!»

24هزار قلم آمادۀ نوشتن بود که امام رضا(علیه السلام) فرمودند:

«شنیدم از پدرم موسی بن جعفر که فرمود: شنیدم از پدرم جعفربن محمّد که فرمود: شنیدم از پدرم محمّدبن علی که فرمود:

شنیدم از پدرم علی بن الحسین که فرمود: شنیدم از پدرم حسین بن علی که فرمود: شنیدم از پدرم امیرمؤمنان، علی بن ابی طالب که فرمود: شنیدم از رسول خداصلی الله علیه و آله وسلم که فرمود: شنیدم از جبرئیل که می فرمود: شنیدم که خداوند عزّوجل فرمود: (کَلِمَهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ حِصْنِی فَمَنْ قَالَهَا دَخَلَ حِصْنِی أَمِنَ مِنْ عَذَابِی؛ کلمۀ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ) برج و باروی من (حصار و قلعۀ مستحکم من) است که هرکس در آن وارد شود، از عذاب من در امان خواهد بود.’»(بحارالانوار، ج49، ص127.)

مَرکب به راه افتاده بود که امام(علیه السلام) سر از کجاوه بیرون آوردند و با صدای بلند فرمودند: «بِشُرُوطِهَا وَ أَنَا مِن شُرُوطِهَ؛ البته شرط هایی دارد و من از شرط های آن هستم!»(اخبار و آثار امام رضا(علیه السلام)، ص277؛ عیون اخبارالرضا(علیه السلام)، ج2، ص135.)