اگر پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله عمر طولانی تر داشت آیات قرآن زیادتر نازل می شد؟
۰۱ مهر ۱۴۰۵ 0 معارف
پاسخ اجمالی: اگر عمر پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله طولانی تر می شد قرآن کم و زیاد نمی شد و ریشه این شبهه در زمان مند
و مکان مند دانستن قرآن است در حالی که با دلایل متعددی در جای خود اثبات شده(1) که قرآن جاودانی و جهانی است و در چهارچوب
زمان و مکان و افراد محصور نمی شود.
پاسخ تفصیلی: در این مورد می توان چند پاسخ ارایه کرد که برخی درون قرآنی و برخی برون قرآنی است.
1 - نزول دفعی قرآن
قرآن یک نزول دفعی در شب قدر داشته است(2) و یک نزول تدریجی در طی 23 سال بر پیامبر صلی الله علیه و آله، بنابراین قرآن در
لوح محفوظ و علم الهی مشخص بوده است (بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَجِیدٌ فِی لَوْحٍ مَحْفُوظٍ)3 در شب قدر کل آن یکباره نازل شده و
مشخص بوده است پس با کم و زیاد شدن عمر پیامبر صلی الله علیه و آله تعداد آیات کم و زیاد نمی شود.(3)
2 - اکمال دین
بر اساس آیه اکمال (الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِی وَ رَضِیتُ لَکُمُ
الْإِسْلامَ دِیناً فَمَنِ اضْطُرَّ فِی مَخْمَصَهٍ غَیْرَ مُتَجانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ)1 ؛ «امروز،
دین شما را برایتان کامل کردم و نعمت خود را بر شما تمام نمودم و از اسلام برای شما [به عنوان] دین راضی شدم. و هر کس به
اضطرار افتد، در حالی که گرسنه، [و] غیر متمایل به گناه باشد، پس (مانعی ندارد که از آنها بخورد، چرا) که خدا، بسیار آمرزنده
[و] مهرورز است».
دین اسلام کامل شده است به ویژه آن که بر اساس نقل تاریخی و تأیید برخی قرآن پژوهان معاصر این آیه آخرین آیه نازل شده بر
پیامبر اسلام بوده است.(1)
3 - خاتمیت
پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله خاتم پیامبران است (ما کانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ مِنْ رِجالِکُمْ وَ لکِنْ رَسُولَ
اللّهِ وَ خاتَمَ النَّبِیِّینَ وَ کانَ اللّهُ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیماً)3 ؛ «محمد پدرِ هیچ یک از مردان شما نیست؛ و لیکن
فرستاده خدا و پایان بخش پیامبران است؛ و خدا به هر چیزی داناست».
پس لازم است دین او کامل باشد تا برنامه زندگی بشر تا
قیامت باشد و اگر فرض کنیم با طولانی تر شدن عمر ایشان، آیات بیش تر می شد لازمه آن نقصان قرآن و دین اسلام بود که به خاتمیت
پیامبر صلی الله علیه و آله آسیب می رساند چون با فوت پیامبر صلی الله علیه و آله وحی قطع شده و دین و رسالت پیامبر ناقص می
ماند.
4 - حکمت
خدا بر اساس حکمت خویش قرآن را نازل کرده و برای عمل به هدایت آن
ثواب و بهشت قرار داده و برای مخالفت با آن و ضلالت، کیفر و دوزخ قرار داده است. یعنی با قرآن مردم را هدایت کرده و دین خویش
را حجّت قرار داده است حال اگر قرار بود با طولانی شدن عمر پیامبر صلی الله علیه و آله آیات بیش تری نازل شود خلاف حکمت خدا
بود چرا که این مطلب مستلزم آن بود که مطالبی در قرآن بیان نشده باشد که لازمه آن هدایت ناقص و گمراهی بشر است در حالی که
گمراهی کیفر قرار داده است.
5 - عدم ارتباط انزال قرآن با سن پیامبر
برخی پیامبران مثل نوح حدود 950 سال عمر کردند و برخی مثل عیسی علیه السلام حدود 30 سال درزمین زندگی کردند ولی هر دو مردم
را هدایت کرده و کتاب آسمانی خویش را ابلاغ کردند و وظیفه خود را انجام دادند. پیامبر اسلام نیز 63 سال عمر کرد و قرآن را به
مردم ابلاغ کرد. قرآنی که در لوح محفوظ و علم الهی بود. (بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَجِیدٌ فِی لَوْحٍ مَحْفُوظٍ)1 که پیامبر صلی
الله علیه و آله حق نداشت کلمه ای به آن اضافه یا کم کند.
(وَ لَوْ تَقَوَّلَ عَلَیْنا بَعْضَ الْأَقاوِیلِ)2 ....
6 - تفاوت ظرف نزول با علت نزول
عمر پیامبر صلی الله علیه و آله و حوادث و مناسبت هایی که قرآن در آن ها نازل شده ظرف نزول قرآن بوده است نه علت نزول، پس
باکم و زیاد شدن آن ها آیات کم و زیاد نمی شود. یعنی قرآن زمان مند و مکان مند نیست تا تابع حوادث و افراد باشد.
نتیجه: قرآن به صورت کامل بر پیامبر نازل شده و تابع عمر و سن پیامبر صلی الله علیه و آله نیست که با آن کم و زیاد شود.
پینوشتها
- ۱- از جمله دلایل آیات و روایات است مثل اینکه می فرماید: (وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلاّ رَحْمَهً لِلْعالَمِینَ)؛ (انبیاء/ 107). و نیز «سَیَأْتِی عَنِ الرِّضَا عَنْ أَبِیهِ علیه السلام أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام مَا بَالُ الْقُرْآنِ لَا یَزْدَادُ عَلَی النَّشْرِ وَالدَّرْسِ إِلَّا غَضَاضَهً فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی لَمْ یَجْعَلْهُ لِزَمَانٍ دُونَ زَمَانٍ وَ لِنَاسٍ دُونَ نَاسٍ فَهُوَ فِی کُلِّ زَمَانٍ جَدِیدٌ وَ عِنْدَ کُلِّ قَوْمٍ غَضٌّ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَ»؛ (بحارالانوار، ج 2، ص 280)
- ۲- ر. ک: المیزان، ج 18، ص 130.
- ۳- البته این بحث مبنایی است یعنی بر مبنای کسانی استوار است که تعدد نزول قرآن را در تفسیر می پذیرند. (ر. ک: التمهید فی علوم القرآن، ج 1، ص 155 و تفسیر قرآن مهر، ج 22، ص 284)
- ۴- ر. ک: التمهید فی علوم القرآن، ج 1، ص 160.
- منبع: شبهات روزآمد/ جمعی از پژوهشگران قرآنی [مرکز تحقیقات قرآن کریم المهدی]؛ زیر نظر محمدعلی رضایی اصفهانی.قم: انتشارات پژوهش های تفسیر و علوم قرآن، 1391
کانال قرآن و حدیث را درشبکه های اجتماعی دنبال کنید.
