حرکت خورشید در محاجّه حضرت ابراهیم علیه السلام

در جای دیگر حضرت ابراهیم علیه السلام، می فرماید: (فَلَمّا أَفَلَ قالَ لا أُحِبُّ الْآفِلِینَ)3 ؛ «و هنگامی که آن ستاره غروب کرد گفت: من غروب کنندگان را دوست ندارم. (و به خدایی نمی گیرم)»(2) در این آیات افول و غروب را به خورشید، ماه، و ستارگان نسبت می دهد در حالی که از نظر علمی این زمین است که حرکت می کند و خورشید نسبت به زمین ثابت است و غروب و طلوع ندارد.

بررسی:

انبیاء الهی مأمور بودند که به اندازه فهم مردم (قدر عقول) و با زبان قوم (لسان قوم)(3) با آن ها سخن بگویند و لذا از اصطلاحات و لغات رایج استفاده می کردند و لذا حضرت ابراهیم علیه السلام: بر طبق دید حسّی نمرود سخن گفته است و اگر می خواست حرکت زمین را بگوید ابراهیم علیه السلام در محاجّه شکست می خورد چون ادعای اثبات نشده ای بود. - و در احتجاج همیشه بر اساس مفروضات و مقبولات دو طرف بنا نهاده می شود و نمرود آمدن خورشید را قبول داشت و اطلاعی از حرکت زمین نداشت. - پس تعارضی بین علم و قرآن در اینجا نیست چون این به آن معنا نیست که در قرآن مطالبی برخلاف اصول مسلم علمی وجود دارد چرا که هر گوینده ای حتی دانشمندان وقتی با مردم عادی سخن می گویند و کلمه «دیوانه» را به کار می برند منظورشان این نیست که مجنون دیوزده است چون اصلاً دیو واقعیت ندارد.

در محاورات عرفی لوازم علمی و کلامی سخن مورد نظر نیست. پس این عناوین برای تفهیم مقاصد گوینده و به صورت عنوان مشیر به کار می رود.

پی‌نوشت‌ها

• ۱- تعارض علم و دین، منسوب به دکتر سروش، ص 150.
• ۲- در مفردات راغب افول را به معنای غایب شدن و در قاموس قرآن به معنای غروب کردن گرفته اند.
• ۳-ابراهیم/ 4.

• منبع: شبهات روزآمد/ جمعی از پژوهشگران قرآنی [مرکز تحقیقات قرآن کریم المهدی]؛ زیر نظر محمدعلی رضایی اصفهانی.قم: انتشارات پژوهش های تفسیر و علوم قرآن، 1391