آیا قرآن عربی در کتاب های قبلی که غیر عربی است وجود داشته است ؟
۱۴ مهر ۱۴۰۵ 0 معارف*توضیح شبهه
به عنوان نمونه در سوره شعراء آیات 192-195-196 آمده است: «این (قرآن) وحی است از طرف خداوند... به زبان عربی و این قرآن در نوشته های (پیامبران) قبلی نیز هست»؛ حال با دانستن اینکه انجیل و تورات به زبان عبری و یونانی نوشته شده است. چطور یک کتاب عربی می تواند در آن کتاب های غیرعربی آمده باشد؟ علاوه بر این اگر این قرآن در آن کتاب ها گنجانده شده است همین سوره شعرا نیز باید در این کتاب ها باشد بنابر آیات 196-195، آن کتاب ها نیز باید در کتاب های قبلی همین سوره را داشته باشند و همین گونه به یک حلقه بی نهایت و تسلسل می رسیم؟
*پاسخ
قبل از هر چیز لازم است ترجمه صحیح آیه را ذکر نماییم. خداوند در آیات 192 الی 196 سوره مبارکه شعرا که خطاب به پیامبر صلی الله علیه و آله است می فرماید:
«قرآن از سوی پروردگار عالمیان توسط روح الامین بر قلب تو نازل شده است تا مردم را انذار کنی آن را به زبان عربی روشن نازل کردیم و این کتاب در کتب پیشینیان نیز آمده است (وَ إِنَّهُ لَفِی زُبُرِ)1 ؛ (الأولین)(1) به گونه ای که علمای بنی اسرائیل از آن بخوبی آگاهی داشتند (أَ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُمْ آیَهً أَنْ یَعْلَمَهُ عُلَماءُ بَنِی إِسْرائِیلَ)3 .
سؤال اینجاست که قرآنی که به زبان عربی نازل شده است چگونه در کتاب های پیشین که غیرعربی است آمده است لازمه این حرف این است که این آیه هم در کتاب های پیشین آمده باشد لذا باز این مساله (آمدن قرآن در کتاب های پیشین) مطرح است که تسلسل ایجاد می شود.
اینکه قرآن درکتاب های پیشین آمده، به این معنا نیست که دقیقاً این واژه های عربی در آن کتاب ها آمده است بلکه به این معناست که وصف و مضمون قرآن در کتب گذشتگان بیان شده است. چنانچه مفسران ذیل این آیات به آن اشاره کرده اند، که در ادامه ما به نظرات مفسران در مورد این آیات اشاره می کنیم تا پاسخ سوال روشن شود.
1 - برخی گفته اند وصف قرآن، مضمون و محتوای آن در کتب پیشینیان آمده است و گروهی از علمای یهود، کفار را از نزول قرآن با خبر کرده بودند.
2 - گروهی هم گفته اند آیه به خبر آمدن قرآن و نزولش بر پیامبر صلی الله علیه و آله به صورت بشارت در کتب آسمانی پیشین اشاره دارد و منظور آیه این نیست که همانند الفاظ قرآن بر غیر پیامبر صلی الله علیه و آله هم نازل شده است(2).
3 - فردی از امام محمد باقر علیه السّلام در مورد آیه (وَ إِنَّهُ لَفِی زُبُرِ الْأَوَّلِینَ ) پرسش می کند حضرت می فرمایند: منظور ولایت امیرالمومنین علیه السّلام است که در کتب پیغمبران سلف هم بیان شده است(3).
4 - برخی هم منظور آیه را صفات و ویژگی های پیامبر صلی الله علیه و آله شمرده اند به این بیان که صفات و ویژگی های پیامبر صلی الله علیه و آله در کتب پیشینیان آمده است(4).
5 - برخی هم معتقدند که اصول قرآن همان است که در کتاب های انبیاء دیگر نیز آمده است(5) و(6).
بنابراین کتب انبیای پیشین نسبت به آمدن قرآن خبر داده اند و لازمه اش این نیست که همین واژگان عربی در آن کتاب ها آمده باشد بلکه منظور خبر نزول قرآن(7) به طور کلی است و یا اینکه معارف قرآن مثل توحید، معاد و برخی اخلاق حسنه(8)... در کتب انبیای پیشین نیز آمده باشد که به این شکل تسلسل هم از بین می رود البته لازم به ذکر است که برخی از انبیای پیشین به زبان عربی تکلم می کردند که عبارتند از (هود، صالح، شعیب و اسماعیل علیهم السّلام)(9).
منابع جهت مطالعه بیشتر
تفاسیر قرآن مانند المیزان، نمونه،... ذیل آیات 192-197 سوره شعراء.
پی‌نوشت‌ها
- ۱- شعراء / 196.
- ۲- المیزان فی تفسیر القرآن، ج 15، ص 320؛ مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج 7، ص 320.
- ۳- تفسیر جامع، ج 5، ص 72؛ البرهان فی تفسیر القرآن ج 4 ص 183؛ تفسیر الصافی، ج 4، ص 51.
- ۴-بحرالعلوم، ج 2، ص 567، التفسیر الواضح، ج 2، ص 774؛ کشف الاسرار وعده الابرار، ج 7، ص 157.
- ۵- تفسیر احسن الحدیث، ج 7، ص 409.
- ۶-برخی هم احتمال داده اند: آیه اشاره دارد به اینکه قرآن نسخه ای است به زبان عربی از کتب عهدین، نه اینکه یک وحی مستقلی باشد جدای از کتب پیشینیان به این معنا که معارف همان معارف است، منتها در سطح بالاتر که آیه إِنَّ هذا لَفِی الصُّحُفِ الْأُولی صُحُفِ إِبْراهِیمَ وَ مُوسی (اعلی 18-19) به این موضوع اشاره می کند، (الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن، ج 22، ص 106؛ تفسیر من وحی القرآن، ج 17، ص 161). البته این مطلب با مبانی قرآنی و ناسخ بودن دین اسلام و اعتقادات مسلمانان سازگاری ندارد.
- ۷- الجامع لاحکام القرآن، ج 14، ص 138.
- ۸-تفسیر منهج الصادقین، ج 6، ص 409؛ سوره بقره آیه 83 می فرماید: به یاد آر هنگامی را که از بنی اسرائیل پیمان محکم گرفتیم که:» جز خدا را نپرستید، و به پدر و مادر، و نزدیکان و یتیمان و بینوایان نیکی کنید و با مردم نیکو سخن گویید، و نماز را بر پا دارید و [مالیات] زکات را بپردازید. «سپس، جز اندکی از شما، روی برتافتید در حالی که شما رویگردان بودید.
- ۹-مفاتیح الغیب، ج 24، ص 532.
- منبع: شبهات جدید/ جمعی از پژوهشگران قرآنی [مرکز تحقیقات قرآن کریم المهدی]؛ زیر نظر محمدعلی رضایی اصفهانی.قم: انتشارات پژوهش های تفسیر و علوم قرآن، ۱۳۹۰
کانال قرآن و حدیث را درشبکه های اجتماعی دنبال کنید.
