دعای قرآنی: بار مسئولیّت

 خواسته های این دعا:

 1. مؤاخذه نکردن خدا از ما، در صورتِ فراموشی و خطا؛ 

 2. رهایی از بار سنگینی که بر دوش امّت های پیشین نهاده می شد؛ 

3. تکلیفی بالاتر از حدّ طاقت و توان؛ 

 4. عفو و بخشایش و رحمت الهی؛

 5. پیروزی بر کافران؛ زمانی که خداوند، آن همه پیامبران و کتب آسمانی و آیه ها و نشانه ها و پندها و هشدارها را برای هدایت انسان فرستاده و حجّت را بر او تمام کرده است، به قطع، فراموشیِ تکلیف و فرمان خداوند و راه خطا پیمودن، پذیرفته نیست و خداوند می تواند ما را برای فراموش کاری ها و لغزش هایمان مؤاخذه و کیفر دهد. ولی باز هم، رو به درگاه رحمت او می آوریم و از او بخشش می خواهیم. 

 در امّت های پیشین، سنت الهی بر این بود که وقتی افراد مرتکب خطا می شدند، خداوند خیلی سریع آنها را عقوبت می کرد و نعمت ها را از آنها می گرفت و آنچه را حلال بود، بر آنها حرام می کرد و تکلیف های دشوار بر دوششان می گذاشت. (1)ولی از او می خواهیم که ما را از این بار سنگین و عقوبت سریع و سلب نعمت ها، مصون بدارد. از مظاهر لطف الهی بر بندگان، آن است که تکلیفرا بر اساس و به اندازه طاقت و توان بندگان قرار می دهد. 

در آغاز همین آیه آمده است: لا یُکَلِّفُ اللهُ نَفْساً إلّا وُسْعَها؛ ولی ما در انجام دادن همین وظیفه مقدور هم، کوتاهی می کنیم و از تکلیف گریزانیم، به جاست که از درگاه ربوبی طلب رحمت و بخشش کنیم.

 در چاه نفس خویش گرفتارم از جهل خویش، 

سر به گریبانم شرمنده ام، زیان زده ام، خامم 

من بنده فراری و ترسانم تا کی به درگه کرمت دوزم این دیدگان خسته و گریانم؟ 

 خواسته پایانی دعا در این آیه، یاری شدن در برابر کافران است. خداوند از مؤمنان در جهاد با کافران پشتیبانی می کند و نصرت هم از اوست، اما تلاش و کوشش اهل ایمان هم، لازم است، تا استحقاق پیروزی بر اهل کفر، فراهم آید. 

 این آیه و آیه پیش از آن، آمَنَ الرَّسُولُ، از آیه های پرمعناست و مضمونشان از زبان اهل ایمان و معتقدان به خدا و انبیا و فرشتگان و کتب آسمانی است. به همین دلیل توصیه شده که به عنوان تعقیبات نمازها تلاوت شوند.