دعای قرآنی: ستم به خویشتن

ظلم و ستم، گاهی نسبت به دیگری است و گاهی بر خویشتن است. کسی که دعوت الهی انبیا را نادیده می گیرد و از سعادت ابدی و رحمت خداوند دور می شود، از فیض خدا محروم شده و در واقع، به خود ستم کرده است. هرکس گناه کند و مستحقّ عذاب شود، ظلم به نفس کرده است. رفع این ظلم هم، در آن است که انسان توبه کند و راه خیر و پاکی پیش گیرد، تا موجبات رحمت و آمرزش الهی را فراهم آورد. 

 تو آن خدای خالق و رحمانی

 من بنده حقیر و پشیمانم با این همه گناه که من دارم چون ادّعا کنم که مسلمانم؟ 

 بگذشته از شماره و حدّ و حصر اندازه خطا و گناهانم 

شاید مرا نگاه تو گیرد دست ورنه فریب خورده شیطانم 

آیه یاد شده و دعای آن، از قول حضرت آدم و حوّا 8 است. خداوند آنها را از نزدیک شدن به درختی در بهشت منع کرده بود. اما شیطان آنها را وسوسه کرد. بدین ترتیب، از آن درخت خوردند و از سوی خداوند به خروج از بهشت محکوم شدند. خداوند به آنها یادآوری کرد که: «من گفته بودم شیطان، دشمن آشکار شماست؛ چرا از او پیروی کردید؟» (1)آن دو، زبان به اظهار پشیمانی گشودند و گفتند که ما به خودمان ستم کردیم و امید به رحمت و آمرزش تو داریم. البته آنچه آن دو انجام دادند، «ترک اولی» بود نه حرام، وگرنه پیامبران الهی معصوم اند و مرتکب معصیت نمی شوند. ظلم به نفس هم، که آمده، محرومیت از ثواب الهی به خاطر نزدیک شدن به درختی است که از آن نهی شده بودند.درباره «ظلم به نفس»، روایت های بسیار وجود دارد.در این زمینه، از امیرمؤمنان (ع) نقل شده است: 

  ظَلَمَ نَفْسَهُ مَنْ عَصَی اللهَ وَ اطاعَ الشَّیْطانَ. (1)هر کس خدا را نافرمانی کند و پیروی از شیطان کند، به خودش ستم کرده است. 

 و نیز فرموده اند: ظَلَمَ نَفْسَهُ مَنْ رَضِی بِدارِ الفَناءِ عِوَضاً عَنْ دارِ البَقاءِ. (2)کسی که سرای ناپایدار [دنیا] را به جای سرای جاودانگی [آخرت] بپسندد، به خودش ظلم کرده است. 

 خداوند درباره کسانی که با گناه، موجبات دوزخی شدن خود را فراهم می کنند، 

می فرماید: وَ ما ظَلَمْناهُمْ وَ لکِنْ کانُوا أنْفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ؛ 

«ما به آنان ستم نکردیم بلکه آنان خودشان به خویشتن ستم کردند.» (نحل: 118)