دعای قرآنی: توبه، زمینه ساز رحمت الهی

توبه شکستی بیا،هر آنچه هستی بیا امیدواری بجوی،ز نام غفّار ما (1)

این دعا از زبان «حاملان عرش» است؛ کسانی که عرش را با آن عظمت الهی که دارد، در ملکوت اعلا  بر دوش می کشند؛ فرشتگان مقرّب پروردگار که مأموران ویژه خدا در نظام هستی اند و پیوسته به تسبیح و ثنا و ستایش حق مشغول اند و در حق مؤمنان، دعا و استغفار می کنند. در این آیه، که از زبان آنهاست، برای اهل توبه و پیروان راه خدا، طلب آمرزش و نجات از عذاب جهنّم شده است.پیش از این خواسته، دو صفت برای خداوند آمده است:  

1. وسعتِ رحمت الهی؛ که همه کائنات را فراگرفته است، شبیه آیه دیگری که می فرماید: وَ رَحْمَتی وَسِعَتْ کُلَّ شَیْ ءٍ

(اعراف: 156).

2. علم گسترده و بی نهایت خداوند؛ که شامل هر چیزی است و شبیه آیه دیگری که می فرماید: وَسِعَ کُلَّ شَی ءٍ عِلْماً (طه: 98). 

فرشتگان حاملان عرش، بیش از دیگران به جبروت و قدرت مطلقه پروردگار و علم و رحمت واسعه او آگاه اند. از این رو، پس از ستایش خداوند به این دو صفت (وسعت رحمت و علم)، از آستان او می خواهند که اهل توبه و اهل تقوا را مشمول آمرزش خویش قرار دهد. توبه، راهی برای بیرون رفتن از بیراهه عصیان و پنجره ای گشوده به وادی رحمت پروردگار است. اساس آن هم پشیمانی از گناه و تصمیم بر ترک آن و جبران گذشته و پیش گرفتن راه تازه و رو به خداست. ازاین رو، در این آیه، پس از «توبه»، بی درنگ موضوع «پیروی از راه خدا» مطرح است که گویا، بدون حرکت در این مسیر نورانی، توبه محقّق نمی شود. آنکه گناه می کند، از علم الهی غافل است و نمی داند که جهان و عالم، محضر خداست و نباید در محضر خدا گناه کرد. آن هم که از رحمت گسترده خدا بی خبر است، راه گناه را ادامه می دهد و فکر می کند سرنوشتی جز دوزخ ندارد. امّا توبه، روزنه ای گشوده به آمرزشی از سوی خداست و تا فرصت از دست نرفته، باید از آن بهره جست.

 چند گویی که به پیری رسم و توبه کنم 

چه کنی گر به جوانی به لحد درمانی!