منوی اصلی

فهرست الفبایی موضوعات در احادیث

فهرست الفبایی موضوعات در احادیث

 

فهرست الفبــــایی موضـوعـــــات در احـــــــادیث

موضـــوعــــــات

روایتی از این مجمــوعه

آبدال

رسول خدا (ص): سه خصلت است كه هر كس داشته باشد از ابدال است: خشنودى به قضاى الهى، خويشتن دارى از محرّمات خدا و خشم گرفتن به خاطر خداوند عزّ و جلّ.

آبرو

امام على (ع): بخشندگى، نگهبان آبروهاست.

اجاره

رسول خدا (ص) :كسى كه مزدِ اجيرى را كم دهد ، خداوند عملش را باطل مى گرداند و بوى بهشت را كه از مسافت پانصد ساله به مشام مى رسد، بر وى حرام مى كند.

اجل

امام على (ع) :هر كه مراقب اجل خود باشد، فرصتهايش را غنيمت مى شمارد.

 احادیث پیامبر اکرم (ص)

مردى به رسول خدا صلى الله عليه و آله عرض كرد، دعا كنيد كه خدا مرا به بهشت برد. فرمودند: من دعا مى كنم ، اما تو مرا با اين امر كمك كن كه دعاى من مستجاب شود، و آن زياد سجده كردن و سجده هاى طولانى كردن است.

احادیث امام علی (ع)

امام علی (ع): از گرفتن نسیه و قرض، خود را برهانید، چون که سبب غم و اندوه شبانه و ذلّت و خوارى در روز خواهد گشت

احادیث حضرت زهرا (س)

 حضرت فاطمه (س): هركه عبادتهاى خالصانه اش را نزد خداوند بفرستد، خداوند بهترين مصلحت ها را بر او فرو فرستد.

 احادیث امام حسن مجتبی (ع)

 امام حسن مجتبي (ع): انسان تا وعده نداده، آزاد است، اما وقتي وعده مي دهد، زير بار مسئوليت مي رود و تا به وعده هايش عمل نکند، رها نخواهد شد.

احادیث امام حسین (ع)

 امام حسین (ع): ای فرزند آدم! یاد کن مرگ خویش را، و خوابیدن خود را در قبرت، و ایستادن خود در برابر خدا را، در حالی که اعضایت علیه تو شهادت می دهند.

 احادیث امام سجاد (ع)

 امام سجاد (ع): نشانه های مؤمن پنج چیز است: پرهیزگاری در خلوت، صدقه در حالت نیازمندی، شکیبایی هنگام مصیبت، بردباری هنگام خشم و راستگویی هنگام ترس.

 احادیث امام محمد باقر (ع)

 امام باقر (ع): اى جابر! چه كسی از خداوند چيزى خواسته و خدا حاجت او را نداده، و يا بر او توكل نموده و خدا او را كفايت نكرده و يا به وى اطمينان كرده و او نجاتش نداده است؟!

 احادیث امام جعفر صادق (ع)

  امام صادق (ع): پرداخت مهریه از سوى مرد به زن، جبران نقصان ارث زن است.

 احادیث امام موسی کاظم (ع)

 امام کاظم (ع): هیچ دارویی نیست، مگر آن که دردی را تحریک می کند. برای بدن هیچ چیز سودمندتر از امساک و نخوردن نیست، مگر آنچه مورد نیاز بدن باشد.

 احادیث امام رضا (ع)

 امام رضا (ع): به راستی كسی كه در پی افزایش رزق و روزی است تا با آن خانواده خود را اداره كند، پاداشش از مجاهد در راه خدا بیشتر است

احادیث امام جواد (ع)

 امام جواد (ع): مؤمن نیازمند سه خصلت است: توفیق از سوی خداوند، واعظی از درون خود، ‌پذیرش نسبت به کسی که او را پند می دهد.

احادیث امام هادی (ع)

 امام هادی (ع): پیامبر بر هر چه اطلاع و آگاهی داشته باشد، جانشینانش هم بر آن آگاهند، تا زمین خدا از حجتی خالی نباشد که علمی دارد که نشانه ی صدق گفتار اوست.

احادیث امام حسن عسکری (ع)

امام حسن عسکری (ع): تواضع، نعمتی است که کسی بر آن رشک نمی ورزد.

احادیث امام زمان (عج)

امام زمان (عج): من مایه امان اهل زمینم؛ چنان که ستارگان مایه امان اهل آسمان اند.

احترام و بزرگداشت

رسول خدا (ص): هر كس دوست داشته باشد كه او نشسته باشد و مردم در برابرش بايستند، جايگاهش در آتش است.

احتکار

رسول خدا (ص): جز خيانتكاران، احتكار نمى كنند.

احتیاط

امام صادق (ع): در دين خود دورانديش و محتاط باش.

احياى دين در هر قرن

رسول خدا (ص): در هر قرن و نسلى از امت من پيشتازانى هستند.

اختر شناسى و منجّمى

وقتى به امام صادق (ع) عرض شد: در بين مردم چنين شهرت دارد كه پرداختن به علم نجوم حرام است و به دين انسان آسيب مى رساند، فرمود: چنان نيست كه مى گويند، به دينت آسيبى نمى رساند. شما به موضوعى مى پردازيد كه زيادِ آن دست نيافتنى است و اندكِ آن هم كارآيى ندارد.

اختلاف

امام باقر (ع): پيش از نوح، مردم يك امت بودند و بر سرشت خدايى؛ نه ره يافته و نه گمراه. پس خداوند پيامبران را برانگيخت.

آخرت

همانا شما به سوى آخرت روانيد و در پيشگاه خداوند حاضر خواهيد شد.

اخلاص

رسول خدا (ص): برترى درجات مؤمنان بر يكديگر به اخلاص است.

اخلاق

رسول خدا (ص): نيك خويى، خير دنيا و آخرت را از آن خود كرده است.

ادب

امام زين العابدين (ع) :بار خدايا! ··· ما را از كسانى قرار ده كه به حلقه دانش چنگ آويختند و جانهايشان را با فهم ، ادب كردند.

اذان

امام على (ع): بايد فصيح ترين فرد شما اذان بگويد، و آگاهترينِ شما به مسائل دينى، امامت [نمازتان ]را به عهده گيرد.

ارث

امام صادق (ع) ـ در پاسخ به اين سؤال كه چرا سهم الارث مرد دو برابر زن است ـ فرمود: چون بر زن نه جهادى واجب است نه نفقه اى [براى تأمين هزينه زندگى] و نه پرداخت ديه اى [در مورد عاقله] بلكه اينها به عهده مردان گذاشته شده است.

آرزو

رسول خدا (ص) :خداوند عزّ و جلّ مى فرمايد: بى گمان، اميد هر مؤمنى را كه به غير من اميد بندد، قطع مى كنم

آزادی و آزادگی

امام صادق (ع): پنج خصلت است كه در هر كس يكى از آنها نباشد خير و بهره زيادى در او نيست: اول: وفادارى، دوم: تدبير، سوم: شرم و حيا، چهارم: خوش خويى و پنجم ـ كه چهار خصلت ديگر را نيز در خود داردـ: آزادگى.

ازدواج

رسول خدا (ص): هر كه به خاطر خدا ازدواج كند و براى خدا كسى را همسر دهد، سزاوار درآمدن در سرپرستى خداست.

آزردن

رسول خدا (ص) :هر كه در ديدار برادر دينى اش، كارى كند تا او ناراحت شود، خداوند هم در روز ديدارش او را ناراحت مى كند.

آزمایش

امام صادق (ع): هيچ گرفتگى و گشايشى صورت نمى گيرد مگر اين كه خداوند در آن، بخشش و آزمايشى دارد.

آزمندی

امام حسين (ع): نه عفّت و مناعت مانع روزى مى شود و نه حرص زدن روزى بيشتر مى آورد؛ زيرا روزى تقسيم شده و اجل حتمى است و حرص زدن طلب گناه است.

آسایش

امام على (ع) :هركه اطمينان داشته باشد كه آنچه خدا برايش مقدّر كرده است به او مى رسد ، دلش آرام گيرد .

اسراف

امام على (ع): بيچاره اسرافكار! چه دور است از اصلاح نفس و جبران كار خود.

اسلام

امام على (ع): بيرون اسلام درخشنده است و درونش نيكو و شگفت انگيز .

اسلحه

رسول خدا (ص): خداوند عزوجل به سبب [ساختن] يك تير، سه نفر را به بهشت مى برد: سازنده آن كه از ساختنش نيّت خير داشته باشد، پرتاب كننده آن، و كسى كه آن تير را به دست او بدهد.

اسیر

امام على (ع): غذا دادن به اسير و خوشرفتارى با او حقّى است واجب، هر چند [بخواهى] فردا او را بكشى

اشیاء پیدا شده

امام صادق (ع) ـ درباره شيئ پيدا شده ـ فرمود: به آن دست نزن؛ اگر مردم شيئ پيدا شده را دست نمى زدند، حتما صاحبش مى آمد و آن را برمى داشت.

اصلاح دادن میان مردم

امام على (ع): كوشش در راه ايجاد آشتى ميان عموم مردم (اصلاح و بهبود وضع آنان) از كمال نيك بختى است .

اصول

امام صادق (ع):‌ همه چيز براى تو حلال است، مگر آن كه دقيقا بدانى آن حرام است؛ كه در اين صورت بايد آن را وا گذارى ··· همه چيزها همين حكم را دارند تا زمانى كه خلاف آن برايت روشن شود يا دليل آشكارى بر آن اقامه شود.

اضطرار و ناچاری

رسول خدا (ص): هر چيزى كه آدمى به آن ناچار شود، خداوند آن را براى او حلال كرده و روا دانسته است.

اطاعت و فرمانبری

امام على (ع): طاعت خدا، غنيمت زيركان است.

اطعام دادن

امام باقر (ع): خداوند اطعام كردن و قربانى كردن را دوست دارد.

اعتکاف

امام صادق (ع): رسول خدا (ص) ده روز آخر ماه رمضان را در مسجد اعتكاف مى كرد. در اين مدت براى آن حضرت چادرى سياه برپا مى شد و ايشان دامن به كمر مى زد و بسترش را بر مى چيد···

آفت

رسول خدا (ص): آفت دين، هواى نفس است.

آفریدگار

امام على (ع): من خداوند سبحان را به درهم شكستن عزم ها و فرو ريختن تصميم ها و برهم خوردن اراده ها و خواست ها شناختم.

آفرینش

رسول خدا (ص): نخستين چيزى كه خدا آفريد، قلم بود و آن گاه به آن فرمان داد و قلم هر آنچه را كه بايد خلق مى شد، نوشت.

اقرار کردن

امام صادق (ع): سخن مؤمن درباره خودش، راست تر از سخن هفتاد مؤمن درباره اوست.

امامت امام جعفر صادق علیه السلام

رسول خدا (ص): وقتى فرزندم جعفر بن محمّد بن على بن الحسين بن على بن ابى طالب به دنيا آمد، او را صادق بناميد.

امامت امام جواد علیه السلام

رسول خدا (ص) ـ در پاسخ به سؤال عبد اللّه بن مسعود از امامان از نـسل حسين (ع) ـ فرمود :. . . و از صلب على (امام رضا) فرزندش محمّدِ ستوده شده به دنيا مى آيد، كه پاكترينِ مردم از نظر خلقت و خوش خلق ترين آنهاست.

امامت امام حسن عسكرى علیه السلام

امام هادى (ع): امام پس از من، حسن است و پس از حسن فرزندش قائم؛ همو كه زمين را پر از عدل و داد مى كند، همچنان كه از بيدادگرى و ستم پر شده است.

امامت امام حسن مجتبی علیه السلام

رسول خدا (ص): حسن از من است و من از اويم. هر كه او را دوست بدارد خداوند دوستش دارد. حسن و حسين دو سبط از اسباط هستند.

امامت امام حسين علیه السلام

رسول خدا (ص): حسين از من است و من از حسينم. هر كه حسين را دوست بدارد خداوند دوستش بدارد. حسين سبطى از اسباط است.

امامت امام رضا علیه السلام

امام رضا (ع) ـ وقتى به ايشان عرض شد: از شمشيرها خون مى چكد و شما چنين [بى پروا] سخن مى گوييد؟ـ فرمود: خداوند وادى اى از طلا دارد كه به وسيله ناتوانترين مخلوقاتش، مورچه، از آن پاسدارى مى كند و اگر شتر خراسانى آهنگ آن كند، به آن نمى رسد.

امامت امام سجاد علیه السلام

رسول خدا (ص): در روز رستاخيز آواز دهنده اى صدا مى زند: كجاست زين العابدين (زيور پرستشگران)؟ و من فرزندم على بن حسين بن على بن ابى طالب را مى بينم كه صفها را مى شكافد [و پيش مى رود].

امامت امام علی علیه السلام

رسول خدا (ص): داناترين فرد امّتم پس از من على بن ابى طالب است.

امامت امام محمد باقر علیه السلام 

رسول خدا (ص) ـ به جابر ـ فرمود: تو مردى از [خاندان] مرا درك خواهى كرد كه نامش نام من، و رفتار و كردارش، رفتار و كردار من است و دانش را تا ژرفايش مى شكافد.

امامت امام مهدى علیه السلام

امام صادق (ع) ـ آن گاه كه از علت نامگذارى قائم به مهدى پرسيده شد ـ فرمود: چون او به هر امر نهانى رهنمون مى شود.

امامت امام موسى كاظم علیه السلام

روايت شده است كه حضرت كاظم (ع) زياد دعا مى خواند، و عرضه مى داشت: بار خدايا! راحتى در هنگام مردن و عفو و بخشش در هنگام حسابرسى را از تو مسئلت مى كنم.

امامت امام هادى علیه السلام

امام جواد (ع): امامِ پس از من فرزندم على است؛ فرمان او فرمان من است، سخن او سخن من و اطاعت از او اطاعت از من؛ و پس از او امامت به فرزندش حسن مى رسد.

امامت حسنین علیهما السلام

رسول خدا (ص): بار خدايا! حسن و حسين را دوست بدار و دوستداران آن دو را نيز دوست بدار.

امامت

امام باقر علیه السلام: اسلام بر پنج پايه استوار است: نماز، زكات، روزه، حج و ولايت؛ و بر هيچ چيز به اندازه ولايت تأكيد نشده است.

امانتداری

رسول خدا (ص): به زيادى نماز كسان و روزه و حجّ و بخشش و ناله هاى شبانه آنها نگاه نكنيد، بلكه راستگويى و امانتدارى شان را بنگريد.

امت

رسول خدا (ص): بهترين هاى امّت من، آن گونه كه از عالم بالا به من خبر داده اند، گروهى هستند كه در گستره رحمت پروردگارشان آشكارا مى خندند و از ترس عذاب پروردگارشان نهانى مى گريند.

امتحان

امام على (ع): سه چيز است كه خردهاى آدميان با آنها آزموده مى شود: دارايى، دوستى و مصيبت.

امر به معروف و نهی از منکر

امام على (ع) ـ در سفارش به محمّد بن حنفيّه ـ فرمود: به خوبى فرمان ده تا اهل آن باشى؛ زيرا تماميّت و كمال كارها نزد خداوند تبارك و تعالى امر به معروف و نهى از منكر است.

آمرزش خواهی

رسول خدا (ص): بهترين عبادت، استغفار كردن است.

امید

امام صادق (ع): به آنچه اميدش را ندارى اميدوارتر باش از آنچه بدان اميدوارى؛ زيرا موسى (ع) رفت تا براى خانواده اش آتش بياورد، اما وقتى برگشت، پيامبرى مرسل بود.

آمیزش جنسی

امام على (ع): هر كه مى خواهد جاودانه ماند ـ كه البته جاودانگى در كار نيست ـ بايد بدهكارى اش كم باشد، سحر خيز باشد و با زنان كمتر نزديكى كند.

آن كه بيش از همه افسوس خورد

رسول خدا (ص): پشيمانترين مردمان در روز رستاخيز كسى است كه آخرت خود را براى دنياى ديگرى بفروشد.

اندرز

امام على (ع): خردمند كسى است كه تجربه ها او را پند دهند.

اندوه

امام صادق (ع): اندوهها، ناخوشى هاى دلند؛ همچنان كه بيماريها ناخوشيهاى تن.

اندیشه

امام على (ع): انديشه انسان به اندازه تجربه اوست.

اندیشیدن

امام على (ع): انديشه، مايه راهيابى است و غفلت، موجب گمراهى.

انسان

رسول خدا (ص) فرمود :هيچ چيزى نيست كه [بتوان ]از هزار همتاى خود بهتر باشد، مگر انسان.

انصاف

امام على (ع): نظام و رشته دين دو خصلت است: انصاف داشتن و همدردى و كمك نسبت به برادران.

انفاق

رسول خدا (ص): هر كه يك درهم در راه خدا بدهد، خداوند برايش هفتصد ثواب مى نويسد.

انفاق

رسول خدا (ص): هر كه يك درهم در راه خدا بدهد، خداوند برايش هفتصد ثواب مى نويسد.

انفال

امام باقر (ع) ـدر پاسخ به سؤال از انفالـ فرمود: از جمله انفال است معادن و بيشه ها و جنگل ها و هر زمين بى صاحب و هر سرزمين و آبادى اى كه اهالى آن از ميان رفته باشند. اينها متعلّق به ما مى باشد.

انقلاب

رسول خدا (ص): از ميان آخر امّت من مردمى برخواهند خاست كه پاداش و اجرشان مانند اجر و پاداش اولين افراد امّت خواهد بود. با فتنه گران مى جنگند و با منكر و زشتى مى ستيزند.

آوازه خوانی

رسول خدا (ص): زنهار از گوش دادن به سازها و آوازها؛ زيرا اين دو نفاق را در دل مى رويانند، همچنان كه آب سبزه را مى روياند.

ایرانیان

رسول خدا (ص): بزرگترين سهم را در اسلام، مردم ايران دارند.

ایستادگی

امام على (ع): بالاترين خوشبختى، استقامت دين (پايدارى در دين) است.

ایمان

امام على (ع): ايمان، درختى است كه ريشه اش يقين است، شاخه اش پرهيزگارى، شكوفه اش حيا و ميوه اش بخشندگى.

بازار

رسول خدا (ص): بازار، سراى بى خبرى و غفلت است. پس هركه در بازار يك تسبيح گويد خداوند هزار هزار ثواب برايش رقم زند.

بازداشت

امام على (ع): ظلم است كه امام و پيشوا بعد از جارى كردن حدّ بر كسى، او را در بازداشت نگه دارد.

بازرگانی

امام على (ع) :به كارهاى تجارى بپردازيد كه آن شما را از مال ديگران بى نياز مى كند. خداوند عزّ و جلّ پيشه ور درستكار را دوست دارد.

باطل

امام على (ع): باطل فريبنده اى گمراه كننده است.

بامداد و صبح

رسول خدا (ص): هركه صبح كند در حالى كه تندرست و آسوده خاطر باشد و خوراك يك روز خود را داشته باشد، چنان است كه دنيا را داشته باشد.

بخشندگی

امام على (ع): بخشندگى و شجاعت، دو خصلت ارجمندند كه خداوند سبحان آنها را در وجود هر كه دوستش بدارد و او را آزموده باشد قرار مى دهد.

بخشندگی

امام على (ع): بخشندگى مرد، او را محبوب دشمنانش مى كند و بخلش ، او را [حتّى] نزد فرزندانش منفور مى سازد.

بخل

امام رضا (ع): بخل، آبرو را بر باد مى دهد.

بداء

امام صادق (ع) :خداوند عزّ و جلّ به چيزى مانند بداء، تعظيم نشده است.

بدبختی

رسول خدا (ص): سه كسند كه جز بدبخت با آنها مخالفت نكند: عالمى كه به علم خود عمل كند، صاحب دل خردمند، و پيشواى دادگر.

بدعت

رسول خدا (ص): مبادا سنّتى را بدعت گذارى؛ زيرا اگر بنده سنّت بدى را به وجود آورد گناه آن و گناه كسى كه به آن عمل كند به گردن اوست.

بدی

رسول خدا (ص): بدترين مردم كسى است كه آخرتش را به دنيايش بفروشد و بدتر از او كسى است كه آخرت خود را براى دنياى ديگران بفروشد.

برادر

امام رضا علیه السلام می فرماید: برادرت را در اشتباهاتش معذور بدار، عيب هايش را بپوشان، در برابر تهمت زدن آدم نابخردشكيبا باش، با بزرگوارى از جواب دادن به او درگذر.

برحذر داشتن از چاپلوسی

امام على (ع) :از چاپلوسى بپرهيز كه چاپلوسى از خصلت هاى ايمان نيست.

بردباری

امام على (ع): بردبارى، پرده اى پوشنده است، و خِرد، شمشيرى بُرنده؛ پس، عيبهاى اخلاقى خود را با بردبارى بپوشان، و با خِردت، به جنگ با هوى و هوست برخيز.

برزخ

امام صادق (ع): ارواح مؤمنان در اتاقهايى در بهشت ساكنند، از غذاى بهشت مى خورند و از نوشيدنيهاى آن مى آشامند. به ديدار هم مى روند و مى گويند: پروردگارا! قيامت را برپا دار تا آنچه را به ما وعده داده اى تحقّق بخشى.

برکت

رسول خدا (ص): بركت، در آسان گرفتن است.

برگشتن از دین

امام باقر (ع): دوست داشتن ما ايمان است و دشمن داشتن ما كفر.

برهان خداوند

امام صادق (ع): ما ستارگانى بوديم فانوسِ راه و اكنون براى مردمان، برهان .

بزرگواری

امام على (ع) ـ در وصف بهشتيان ـ فرمود: بهشتيان گروهى هستند كه كرامت همواره با آنان باشد، تا آن كه سرانجام در سراى جاودانى فرود آيند و از جابجايى سفرها آسوده گردند.

بزرگی

امام على (ع): شرافت، به خرد و ادب است ، نه به مال و خاندان.

بغض و کینه

امام على (ع): منفورترينِ آفريدگان نزد خدا غيبت كننده است.

بلاغت

رسول خدا (ص): همانا برخى از بيانها سحر است، و برخى دانشها نادانى است و برخى سخنها گنگى و بى زبانى.

بلاهت

رسول خدا (ص): برادرم عيسى بن مريم، روزى به حواريان فرمود: اى گروه حواريان! مانند كبوتر، نسبت به بدى بى خبر باشيد.

بلوغ

امام باقر (ع): خريد و فروش توسط كودك جايز نيست و [پسر] از يتيمى به در نمى آيد مگر زمانى كه پانزده ساله شود، يا پيش از آن محتلم گردد و يا ريش و يا موى [در شرمگاه] درآورد.

بهتان

رسول خدا (ص): تهمت زدن به زن شوهردار (پاكدامن)، عبادت صد ساله را بر باد مى دهد.

بهتان

رسول خدا (ص): هر كس، براى آزردن مسلمانى، به او بهتان زند، خداوند روز قيامت وى را در ميان لجن زردابه دوزخيان نگه مى دارد، تا زمانى كه ميان مردم داورى كند.

بهشت

رسول خدا (ص): هر كه مشتاق بهشت است، به كارهاى خوب بشتابد.

بوسیدن

بحار الأنوار ـ به نقل از جابر ـ : پيامبر (ص) را ملاقات كردم و به آن حضرت سلام نمودم. ايشان دستم را فشرد و فرمود: اينكه مرد دست برادرش را بفشارد [به منزله] بوسيدن اوست.

بیتابی

امام على (ع): با شكيبايى كردن بر بيتابى چيره آييد؛ زيرا بيتابى اجر را از بين مى برد و مصيبت را بزرگ مى كند.

بیعت

امام رضا (ع): آدم پيمان شكن از پيشامد بد در امان نيست.

بیماری

رسول خدا (ص): گناهان شخص بيمار، همچون برگ درخت، مى ريزد.

بینش

امام على (ع): با بصيرت كسى است كه بشنود و بينديشد، نگاه كند و ببيند، از عبرتها بهره گيرد، آن گاه راه روشنى را بپيمايد كه در آن از افتادن در پرتگاهها به دور ماند.

پاداش

امام على (ع) :بزرگترين پاداش، پاداش انصاف است.

پاداش

امام علی علیه السلام می فرماید: خداوند خواست تا ما (قريش) پاسدار شريعتش باشيم و نگه دار حرمتش. مؤمنِ ما از اين كار در پى مزد [الهى] بود و كافرِ ما از تبار خويش حمايت مى كرد.

پارسایی

رسول خدا (ص): هر چيزى بنيادى دارد و بنياد ايمان پارسايى است.

پاسخ دادن

امام على (ع): از نشانه هاى فضل و دانش، دادن پاسخ درست است.

پاکیزگی

رسول خدا (ص): خداوند پاك است و شخص پاك را دوست دارد، پاكيزه است و پاكيزگى را دوست دارد.

پدر و فرزند

امام زين العابدين (ع): بزرگترين روز براى آدميزاد، روزى است كه از مادرش متولّد مى شود.

پرسیدن (دانش جویی)

امام على (ع): سؤال كن آنچه را كه بايد بدانى و در ندانستنش معذور نيستى.

پرهيز از غلو در دين

امام على (ع): در باب من دو گروه هلاك مى شوند، در حالى كه من بى گناهم: دوست افراطى و دشمن افراطى.

پزشک و پزشکی

رسول خدا (ص) ـ نيز به يك پزشك ـ فرمود: خدا طبيب است و تو مردى مهربان هستى، طبيبِ درد، كسى است كه آن را آفريده است.

پشیمانی

امام على (ع): انديشيدن پيش از پرداختن به كار، [آدمى را] از پشيمانى ايمن مى گرداند.

پناه بردن به خدا

رسول خدا (ص): بار خدايا! از چيرگى قرض و چيرگى دشمن و دشمن شاد شدن به تو پناه مى برم.

پوشاک

رسول خدا (ص): از محبوبترين جامه هاى شما نزد خدا، جامه سفيد است. پس با جامه سفيد نماز بخوانيد و مردگان خود را در پارچه سفيد كفن كنيد.

پیروزی

امام على (ع) ـ در سفارش به فرزند خود حسن (ع) ـ فرمود : با دشمن خود به احسان و بخشش رفتار كن، كه اين شيرين ترين پيروزى است.

پیری

رسول خدا (ص): آدميزاده پير مى شود و دو چيز در وجود او جوان مى گردد: آزمندى به مال، و آزمندى به زندگى.

پیری

امام على (ع): وقار پيرى، نزد من دوست داشتنى تر از خرّمى جوانى است.

پیک

امام على (ع): فرستاده تو، ترجمان خرد توست و نامه ات، گوياترين سخنگوى تو.

پیمان

رسول خدا (ص): مؤمنان، به شروط خود وفادارند.

پیمان شکنی

رسول خدا (ص): مردم هرگز هلاك نشوند، مگر آن گاه كه با خود پيمان شكنى كنند.

تاریخ

رسول خدا (ص) :رحمت خدا بر آن كس كه زبانش را نگه بدارد و زمانش را بشناسد و راه و روش درست را بپيمايد .

تباه شدن اعمال

امام صادق (ع): خدايا! بر محمّد و خاندانش درود فرست و ما را از ناكامى آرزوهايمان و تباه شدن اعمالمان در پناه خود گير.

تبلیغ

رسول خدا (ص): خداوند ، شاد گردانَد آن كس را كه سخنم را بشنود، بفهمد و حفظ كند و به كسى كه آن را نشنيده ، برساند.

تجربه

امام على (ع): پيروزى با دورانديشى به دست مى آيد؛ و دور انديشى با تجارب.

تجسس

رسول خدا (ص): من مأمور نيستم كه دلهاى مردم را بكاوم و درونشان را بشكافم.

تحقیر

رسول خدا (ص): هيچ يك از شما نبايد احدى از بندگان خدا را خوار و بى مقدار بشمرد؛ زيرا نمى داند كه كدام يك از آنها دوست خداست.

ترازو

رسول خدا (ص): در روز قيامت خداوند به آدم مى فرمايد: نزد ترازو بايست و به آنچه از اعمال آنها به سوى تو بالا مى آيد بنگر، پس ...

ترس

امام رضا (ع): كسى كه در [گناهِ] اندك از خدا نترسد در [گناهِ] بسيار هم از او نمى ترسد.

ترسویی

امام حسن (ع) ـ در پاسخ به اين پرسش كه: ترسويى چيست؟ ـ فرمود :دليرى كردن بر دوست و گريختن از دشمن.

تزکیه

رسول خدا (ص) ـ درباره آيه «رستگار شد كسى كه تزكيه گشت» ـ فرمود: منظور، كسى است كه به يگانگى خداوند گواهى دهد و به او شرك نورزد و شهادت دهد كه من رسول خدا هستم .

تسبیح

رسول خدا (ص): هر كه از روى يقين، بسم اللّه الرحمن الرحيم بگويد، كوهها هم صدا با او تسبيح گويند، اما او تسبيح آنها را نمى شنود.

تسلیت

رسول خدا (ص): هر كه برادر مؤمن خود را در سوگى تسلّى دهد، خداوند عزّ و جلّ در روز قيامت حلّه اى سبز رنگ و شادى آور بر او بپوشاند.

تسلیم

امام صادق (ع): هرگاه بنده بگويد: لا حول و لا قوّة الا باللّه، خداوند عزّ و جلّ به فرشتگان فرمايد: بنده ام تسليم شد، حاجتش را برآوريد.

تصرف و غصب

رسول خدا (ص): هر كس زمين كسى را به ناحق غصب كند، خداوند متعال را ديدار كند در حالى كه بر او خشمگين است.

تصمیم

امام على (ع): ريشه تصميم، دورانديشى [يا قاطعيت] است و ميوه آن، كاميابى.

تعصب

امام على (ع): خداوند شش گروه را به سبب شش خصلت عذاب مى كند: عرب را به سبب عصبيّت [جاهلى و نژادى] و ملاكان را به سبب تكبّر···

تقدیر

رسول خدا (ص) : ايمان به تقدير، غم و اندوه را مى برد.

تقلید

امام صادق (ع) ـ خطاب به يكى از اصحاب خود ـ فرمود: هرگز همرنگ جماعت نباش كه بگويى: من تابع مردم هستم و من هم مثل بقيه مردم.

تقوا

امام على (ع): با تقوا كسى است كه از گناهان بپرهيزد.

تقیه

امام صادق (ع): تقواى خدا داشته باشيد و دين خود را با پارسايى حفظ كنيد و آن را با تقيّه تقويت نماييد.

تکبر

رسول خدا (ص): روز قيامت، متكبّران به صورت مورچه هاى آدم نما محشور مى شوند، و هر چيز كوچكى از روى آنها رد مى شود.

تکلف

رسول خدا (ص): متكلّف را، سه نشانه است: در حضور، چاپلوسى مى كند. پشت سر، بدگويى مى نمايد و از مصيبت و گرفتارى [ديگران] شاد مى شود.

تکلیف

رسول خدا (ص): خداوند، هيچ گاه بنده اى را به سبب كارى كه از روى خطا يا اجبار انجام دهد، عذاب نمى كند.

تنبلی

امام على (ع): كسى كه پيوسته تنبلى كند، در رسيدن به آرزويش ناكام ماند.

تندرستی

امام على (ع): تندرستى دلپذيرترين لذّتهاست.

تنگ چشمی

امام حسن (ع) ـ در پاسخ به پرسش پدرش از او درباره تنگ چشمى ـ فرمود: تنگ چشمى آن است كه آنچه را دارى مايه شرافت پندارى و آنچه را انفاق كنى، تلف شده و بر باد رفته انگارى.

تهمت

امام صادق (ع) :هر كس به برادر دينى خود تهمت زند حرمتى ميان آن دو به جا نمى ماند.

توانگری

امام صادق (ع): از خداوند توانگرى و تندرستى در دنيا، و آمرزش و بهشت در آخرت را بخواهيد.

توبه

امام على (ع): توبه دلها را پاك مى كند و گناهان را مى شويد.

توفیق

امام على (ع): هيچ نعمتى برتر از توفيق نيست.

توکل

امام على (ع): قويترين مردم در ايمان، با توكّل ترين آنها به خداوند سبحان است.

تيراندازى

رسول خدا (ص): محبوبترين سرگرمى [بندگان] نزد خداوند متعال، اسب سوارى و تيراندازى است.

جادو

امام على (ع): هر كه چيزى از جادو بياموزد، كم يا زياد، كافر است و [اين] پايان عهد او با پروردگارش باشد و كيفرش آن است كه كشته شود، مگر اينكه توبه كند.

جانشین خدا

رسول خدا (ص): كسى كه امر به معروف و نهى از منكر كند، جانشين خدا در روى زمين و جانشين كتاب او و جانشين پيامبر اوست.

جاه و مقام

بنده من! من، مقام و موقعيت، روزى تو كردم. آيا به وسيله آن ستمديده اى را يارى رساندى؟ يا به فرياد غمزده اى رسيدى؟

جبار

رسول خدا (ص): انسان، با بردبارى به مقامِ روزه دار شب زنده دار مى رسد. و هم او مى تواند در زمره جبّاران قلمداد شود، در حالى كه جز بر خانواده خود سيطره اى ندارد.

جبر

امام صادق (ع): خداوند تبارك و تعالى بزرگوارتر از آن است كه به مردم بيش از توانشان تكليف دهد و خداوند تواناتر از آن است كه در حوزه قدرت حكومتش چيزى باشد كه او نخواهد.

جبران کردن

رسول خدا (ص): هر گاه كسى به شما نيكى كرد، جبرانش كنيد و اگر چیزى نداشتيد كه آن را جبران نماييد، برايش به درگاه خدا دعا كنيد، چندان كه فكر كنيد پاداش احسان او را داده ايد.

جزيه

امام صادق (ع) ـ در پاسخ به اين سؤال كه اگر ذمّيان خراج و جزيه خود را از بهاى فروش شراب و خوك و مردارهاى خود بدهند، آيا رواست كه امام آن را بگيرد و آيا براى مسلمانان پاك و حلال است؟ ـ فرمود :براى امام و مسلمانان حلال است و براى خود ذمّيان حرام است و گناهش به گردن آنان است.

جماعت

رسول خدا (ص): اى مردم! به جماعت (يكپارچگى) روى آريد و از پراكندگى بپرهيزيد.

جمعه

امام على (ع) :هر روز جمعه مقدارى ميوه به خانواده خود هديه دهيد تا از آمدن جمعه خوشحال شوند.

جن

رسول خدا (ص): براى خانه هايتان بهره اى از قرآن بگيريد كه اگر در خانه قرآن قرائت شود با اهل خود انس مى گيرد و خيرش فراوان شود و جنّيان مؤمن در آن سكونت مى كنند و اگر در آن قرآن خوانده نشود، با اهلش انس نمى يابد و خيرش اندك مى گردد و جنّيان كافر در آن سكنى مى گزينند.

جنابت

امام على (ع): رسول خدا (ص) از خوردن به هنگام جنب بودن نهى كرد و فرمود: آن فقر مى آورد.

جنگ (جنگهای پیامبر)

امام على (ع): در جنگ بدر، چهره اصحاب رسول خدا (ص)، مانند پشمِ سفيد بود.

جنگ

امام على (ع): لجاجت، خيزشگاه جنگهاست.

جهاد اصغر

امام على (ع): همانا جهاد يكى از درهاى بهشت است كه خداوند آن را براى اولياى خاص خود گشوده است. جهاد جامه تقوى و زره استوار خداوند و سپر محكم اوست.

جهاد اکبر

امام على (ع): جهاد با نفْس و بازداشتن آن از خواهشهايش درجات را رفعت مى بخشد و حسنات را دو چندان مى كند.

جهاد

امام على (ع): در راه خدا، چنان كه شايسته است جهاد كن و در راه خدا از سرزنش هيچ سرزنشگرى مهراس.

جوان و جوانی

رسول خدا (ص): هر كه در جوانى دانش آموزد علم او همچون نقشى است كه بر سنگ حكّ شود، و هر كه در بزرگسالى بياموزد كارش همچون نوشتن بر روى آب است.

جوانمردی

امام على (ع): جوانمردى [به] بخشندگى و نيازردن مردم است.

چاره اندیشی

امام على (ع): چاره، حاصل انديشيدن است.

حافظه

رسول خدا (ص): حفظ كردن خرد سال مانند نشانى است كه بر سنگ كنده مى شود و حفظ كردن در كهن سالى مانند نوشتن روى آب است.

حاکم و سلطان

رسول خدا (ص): سلطان [عادل] سايه خدا در زمين است؛ ناتوان به او پناه مى برد و ستمديده به وسيله او يارى مى شود.

حج

امام على (ع): زائر حجّ و عمره ميهمان خداست و خداوند به او آمرزش هديه مى كند.

حجاب

امام على (ع) ـ به فرزندش حسن (ع) ـ فرمود: براى اينكه ديده شان به نا محرمان نيفتد آنها (زنان) را در پرده نگه دار؛ زيرا ...

حجاب

رسول خدا (ص): دو گروه از دوزخيان را [هنوز] من نديده ام: گروهى كه تازيانه هايى مانند دم گاو در دست دارند و مردم را با آن مى زنند؛ و [گروه ديگر] زنانى كه پوشش [تن نما] دارند و برهنه اند...

حجّت

امام على (ع) : اى مردم! خداوند سبحان را در زمين حجّتى استوارتر از پيامبر ما محمّد (ص) و حكمتى رساتر از كتابش نيست.

حدود

امام على (ع): در هيچ حدّى از حدود، كفالت وجود ندارد.

حدیث

رسول خدا (ص): خداوند شاداب و خرّم گرداند بنده اى را كه گفتار مرا بشنود و آن را بفهمد و سپس از طرف من به ديگران برساند.

حرام

رسول خدا (ص): فرو گذاشتن يك لقمه حرام، نزد خدا محبوبتر از خواندن هزار ركعت نماز مستحبى است.

حزب

امام على (ع): آيا خوش دارى كه از حزب پيروز خدا باشى؟ از خداوند سبحان بترس و در همه كارهايت خوب عمل كن؛ زيرا كه خداوند با تقوا پيشگان و نيكوكاران است.

حسابرسی

امام على (ع) : خداوند براى هر كارى پاداشى قرار داده است و براى هر چيزى حسابى .

حسد

امام على (ع): حسادت، دام بزرگ ابليس است.

حضرت ابراهیم علیه السلام

رسول خدا (ص): روزى كه مى خواستند ابراهيم را به آتش افكنند، او را به سوى آتش بردند. چون چشمش به آتش افتاد، فرمود : خداوند ما را كافى است و او نيكو حمايتگرى است.

حضرت ادریس علیه السلام

رسول خدا (ص): نخستين كسى كه با قلم نوشت، ادريس بود.

حضرت آدم علیه السلام

رسول خدا (ص): خداوند هنگامى كه آدم را از بهشت بيرون كرد، توشه او را از ميوه هاى بهشت قرار داد و فن ساختن هر چيزى را به او آموخت.

حضرت اسماعیل علیه السلام

علل الشرائع ـ به نقل از سليمان جعفرى ـ : امام رضا (ع) فرمود: آيا مى دانى چرا اسماعيل را صادق الوعد (خوش قول) گفته اند؟ عرض كردم: نه. فرمود: با مردى [در جايى] وعده گذاشت و يك سال به انتظار او نشست.

حضرت اشمويل (ع)

مجمع البيان از سُدّى نقل شده كه نام او··· شمعون بن صفيّه از فرزندان لاوى پسر يعقوب است. از قتاده نقل شده كه ...

حضرت الياس (ع)

رسول خدا (ص): كرفس بخوريد؛ زيرا كه آن خوراك الياس و يسع و يوشع بن نون بوده است.

حضرت ایوب علیه السلام

رسول خدا (ص): ايّوب، بردبارترين مردم و شكيباترين مردمان بود و بيش از همه مردم خشمش را فرو مى خورد.

حضرت حنظله (ع)

از سعيد بن جبير و كلبى نقل شده كه اصحاب رسّ پيامبرى به نام حنظله داشتند و او را كشتند و خداوند هلاكشان كرد.

حضرت داوود (ع)

رسول خدا (ص): داوود، عابدترين انسان ها بود.

حضرت ذو الكفل (ع)

امام جواد (ع) -خداوند متعال يكصد و بيست و چهار هزار پيغمبر فرستاد كه سيصد و سيزده نفر آنان مرسل بودند و ذو الكفل يكى از آن مرسلين عليهم السلام مى باشد.

حضرت ذوالقرنین علیه السلام

ذو القرنين، بنده اى شايسته بود كه خداوند عزّ و جلّ او را حجّت بر بندگان خود قرار داد و او قوم خويش را به سوى خدا دعوت كرد و ...

حضرت زكريّا (ع)

رسول خدا (ص): زكريّا نجّار بود.

حضرت سليمان (ع)

امام صادق (ع): نخستين كسى كه شِكر به دست آورد، سليمان بن داوود (ع) بود.

حضرت شعيا و حيقوق عليهما السلام

حدیث درباره حضرت شعیا و حیقوق علیهما السلام

حضرت شعیب علیه السلام

رسول خدا (ص): شعيب، خطيب پيامبران بود.

حضرت صالح علیه السلام

امام على (ع): اى مردم! جز اين نيست كه راضى بودن و راضى نبودن [به يك عمل] است كه مردم را گرد هم مى آورد. ناقه ثمود را فقط يك مرد پى كرد، امّا خداوند همه آنان را عذاب كرد؛ چون همه آنان به اين كار او راضى بودند.

حضرت لوط علیه السلام

امام باقر (ع): آن آبادى اى كه باران عذاب برايشان باريد، سدوم، آبادى قوم لوط است كه خداوند سنگ هايى از سجّيل، يعنى گِل، بر آنها باراند.

حضرت موسی و خضر علیهما السلام

امام باقر يا امام صادق عليهما السلام: اگر موسى شكيبايى مى كرد، بى گمان آن مرد عالم هفتاد گونه عجايب به او نشان مى داد.

حضرت موسی و هارون علیهما السلام

رسول خدا (ص): خداوند در بيت لحم با موسى سخن گفت.

حضرت نوح علیه السلام

رسول خدا (ص): نخستين پيامبران، آدم است و سپس نوح و ميان آن دو، ده پدر فاصله بود.

حضرت هود علیه السلام

امام باقر علیه السلام: نوح گفت: خداوند پيامبرى به نام هود بر خواهد انگيخت و او قوم خود را به سوى خداوند عزّ و جلّ فرا مى خواند. امّا قومش او را تكذيب مى كنند.

حضرت یسع (ع)

يَسَع نيز همان كارهاى عيسى (ع) را مى كرد : روى آب راه مى رفت، مردگان را زنده مى كرد، كور مادر زاد و پيس را شفا مى داد؛ با اين حال امّتش او را به خدايى نگرفتند.

حضرت یعقوب و یوسف علیهما السلام

رسول خدا (ص): نصف زيبايى، به يوسف داده شد.

حق

امام على (ع): حقّ، شمشيرى بُرّان است.

حقوق

امام على (ع): از ميان آن حقوق كه خداوند سبحان واجب فرموده، مهمترينش حقّ زمامدار بر ملّت است و حقّ ملّت بر زمامدار.

حکمت

رسول خدا (ص) : سخن حكيمانه اى را كه مؤمن بشنود بهتر از عبادت يك سال است .

حکمت لقمان

امام باقر (ع): به لقمان گفته شد: كدام حكمت است كه جامع همه حكمت هاى توست؟ گفت: اينكه خود را درباره چيزى كه برايم ضمانت شده است، به زحمت نيندازم و آنچه را كه به خود من وا گذار شده است [يعنى عمل را]، ضايع نگردانم.

حکومت بر مردم

امام على (ع): هركه در حكومتش غرور و نخوت پيش گيرد، از حماقت خويش پرده برداشته است.

حلال

امام على (ع): بر تو باد استفاده از حلال و نيكى كردن به خانواده و به ياد خدا بودن در همه حال.

حماقت

امام على (ع): شتاب كردن در كارى پيش از توانايى بر آن و درنگ كردن بعد از دست يافتن به فرصت، نشانه حماقت است.

حمام

امام على (ع): نيكو خانه اى است حمام: هم يادآور آتش [دوزخ] است، و هم چرك را مى برد.

حیوانات

رسول خدا (ص): به صورت حيوانات نزنيد؛ زيرا آنها حمد و تسبيح خدا مى گويند.

خدمت کردن

رسول خدا (ص): خدمت كردن مؤمن به برادر مؤمنش، مقامى است كه فضيلت و ثواب آن جز با همانند آن (خدمت) به دست نيايد.

خرد

امام على (ع): خرد انسان، سامان بخش اوست و ادبش، جانمايه او و راست گوييش، پيشواى او و سپاس گزارى اش، كمال او.

خردسالی

رسول خدا (ص): مَثَل آن كه در خردسالى اش مى آموزد ، همانند حك كردن بر سنگ است و مثل كسى كه در بزرگ سالى اش مى آموزد همانند نگارش بر آب است .

خرسندی به تقدیر الهی

رسول خدا (ص): خدا را با خشنودى عبادت كن و اگر نتوانستى چنين باشى، پس در صبر بر امورى كه خوشايند تو نيست، خِير فراوان است.

خرسندی خدا

امام على (ع): سه چيز است كه بنده را به خشنودى خدا مى رساند: استغفار زياد، فروتنى، و صدقه دادن زياد.

خشم

رسول خدا (ص): خشم، ايمان را تباه مى كند همان گونه كه سركه عسل را.

خشوع

رسول خدا (ص): نشانه خاشع چهار چيز است: حساب بردن از خدا در نهان و آشكار، انجام كارهاى نيك، انديشيدن براى روز قيامت، و راز و نياز با خدا.

خط و خوشنویسی

امام على (ع): خط، زبانِ دست است.

خمس

امام باقر (ع) ـ وقتى ابو حمزه ثمالى آيه خمس را براى ايشان تلاوت كرد ـ فرمود: آنچه از خداست، متعلّق به پيامبر اوست و آنچه متعلّق به پيامبر اوست، به ما تعلّق دارد.

خنده

امام على (ع): بهترين خنده، لبخند است.

خواب

امام صادق (ع): خواب مايه آسايش تن است و سخن مايه آسايش جان و سكوت مايه آسايش خِرد.

خوارج

امام على (ع): پيامبر (ص) به من سفارش كرد كه با ناكثين و قاسطين و مارقين بجنگم.

خواری

امام على (ع): يك ساعت ذلّت به عزّت روزگار نمى ارزد.

خواست خدا

رسول خدا (ص): نشانه كامل بودن ايمان بنده اين است كه در هر كارى «اِن شاء اللّه » بگويد.

خوبی

امام على (ع): خوبى كردن، شرافت و افتخار است.

خوبی

رسول خدا (ص): كارهاى خوب، بسيار است، ولى كننده آنها اندك.

خود ارضايى

رسول خدا (ص): هان! لعنت خدا و فرشتگان و مردم، همگى، بر كسى باد كه چيزى از حق مرا پايمال كند··· و بر كسى كه با حيوان نزديكى كند و بر كسى كه با دست خود ازدواج (خود ارضايى) كند.

خودپسندی

امام على (ع): وحشتناكترين تنهايى، خودپسندى است.

خودشناسی

امام على (ع): برترين شناخت، خود شناسى انسان است.

خوردن

امام على (ع): هر گاه خداوند بخواهد بنده خود را اصلاح گرداند، او را سه چيز نصيب مى كند: كم گويى و كم خورى و كم خوابى.

خوش گذرانی

رسول خدا (ص): هر كس همه نيازهاى خود را از دنيا برآورد ، روز آخرت به خواسته اش نمى رسد ؛ و هر كه به زيور ناز پروردگان چشم دوزد ، در ملكوت آسمان خوار است .

خوشبختی

امام على (ع): خوشبخت، كسى است كه در طاعت [خدا] اخلاص داشته باشد.

خوشرويى

رسول خدا (ص): خوشرويى، كينه را مى زدايد.

خویشاوندی

رسول خدا (ص): ثواب صله رحم زودتر از ثواب هر كار خير ديگرى مى رسد.

خیاطی

رسول خدا (ص): كار مردانِ نيك، خيّاطى است و كار زنانِ نيك، ريسندگى.

خیانت

رسول خدا (ص): چهار چيز است كه يكى از آنها به خانه اى درنيايد، مگر اين كه آن خانه ويران شود و روى بركت را نبيند: خيانت، دزدى، شرابخوارى و زنا.

دارایی

امام على (ع): مال دوستى، آرزوها را تقويت مى كند و اعمال را تباه مى سازد.

دارو و درمان

رسول خدا (ص): خداوند هيچ دردى نداد مگر آن كه برايش شفايى قرار داد.

داستان

امام على (ع): قرآن را بياموزيد؛ زيرا كه آن نيكوترين داستان است و در آن بينديشيد؛ زيرا كه آن بهار دلهاست و ...

دانش

امام على (ع): سرِ دانش، تميز دادن خويها از يكديگر و آشكار ساختن پسنديده آنها و درهم كوفتن نكوهيده اش مى باشد.

داوری میان مردم

امام على (ع): برترين مردم داورترين آنها به حق است و محبوبترين آنان نزد خداوند سبحان راست گوترين آنهاست.

در گوشى سخن گفتن

امام على (ع): پنهان كارى، دليل [اصلى] در گوشى سخن گفتن است.

درختکاری

رسول خدا (ص): هر مسلمانى بذرى بيفشاند يا نهالى بنشاند و از حاصل آن بذر و نهال پرنده اى يا انسانى يا چرنده اى بخورد، آن براى او صدقه محسوب شود.

درخواست (نیازخواهی)

رسول خدا (ص): نيكى و بخشش را از بخشندگان و مهربانان امّت من بخواهيد تا در سايه آنان زندگى كنيد .

درود فرستادن بر پیامبر و آل او

رسول خدا (ص): هر كس در نوشته اى بر من درود فرستد، تا زمانى كه نام من در آن نوشته موجود باشد، فرشتگان پيوسته براى او آمرزش طلبند.

درون

امام على (ع): هر كه درونش نيكو باشد، از هيچ كس ترسى نداشته باشد.

دزدی

امام صادق (ع): دزدان سه گروه اند: كسى كه زكات ندهد، كسى كه مهريه زنان را [بر خود] حلال شمارد، و نيز كسى كه قرضى بگيرد، به نيّت اين كه آن را پس ندهد.

دست دادن

رسول خدا (ص): هرگاه با هم رو به رو شديد با سلام گفتن و دست دادن رو به رو شويد و چون از يكديگر جدا شديد، با آمرزش خواهى [براى يكديگر] جدا شويد.

دشمنی

رسول خدا (ص): جبرئيل (ع) درباره هيچ چيز به اندازه دورى كردن از دشمنى با مردم، به من سفارش نكرد.

دشنام و ناسزاگویی

رسول خدا (ص): ناسزا گوىِ به مؤمن همچون كسى است كه در آستانه هلاكت باشد .

دعا

رسول خدا (ص): دعا سلاح مؤمن، ستون دين، و نور آسمانها و زمين است.

دل

امام على (ع): همانا اين دلها ظرفهايى است و بهترين آنها دلى است كه خير و خوبى را پذيراتر و نگاه دارنده تر باشد.

دنیا

رسول خدا (ص): دنيا كشتزار آخرت است.

دوراندیش

امام على (ع): دور انديش كسى است كه تجربه ها او را آب ديده و دشواري هاى زمانه وى را وارسته كرده باشد.

دورغ

رسول خدا (ص): هر گاه بنده دروغ بگويد، از بوى گندى كه پديد آورده است، فرشته به مسافت يك ميل از او فاصله گيرد.

دوزخ

رسول خدا (ص): اين آتش دنيا يكى از هفتاد جزء آتش دوزخ است، كه هر يك از آن اجزا، داغى خود را دارد.

دوست

امام على (ع): دوست، بهترينِ اندوخته ها ست.

دوستی

امام على (ع): دوستى را زبان ابراز مى كند، و عشق و محبّت از چشم ها پيداست.

دولت

امام على (ع): دولت بزرگان از بهترين غنيمتهاست، دولت لئيمان مايه خوارى كريمان است.

دیدار

رسول خدا (ص) ـ در دعا ـ گفت: [بار خدايا!] خشنودى به قضاى تو و زندگى خوشِ بعد از مرگ و لذّت ديدنِ روى تو و شوق به مشاهده و ديدار تو را، از درگاهت مسألت دارم.

دین

امام على (ع): هر گاه خداوند بنده اى را برگزيند، ديندارى را در دل او اندازد.

دیوانگی

رسول خدا (ص) با اصحاب خود بود كه مردى به آنان برخورد. يكى از اصحاب گفت: اين مرد ديوانه است. پيامبر (ص) فرمود: نه، او آسيب ديده است. ديوانه آن مرد يا زنى است كه جوانى اش را در راهى جز طاعت خدا صرف كرده باشد.

راز

امام على (ع): راز تو، مايه شادى توست، اگر پنهانش دارى و سبب هلاكت توست، اگر آن را فاش سازى.

راز داری

امام باقر (ع): به خدا قسم محبوبترين يارانم نزد من، پرهيزگارترين و فقيه ترين آنها و كسى است كه نسبت به سخنان ما راز دارتر باشد.

راه

امام على (ع): به خدا قسم ما همان راه خداييم كه خداوند به پيمودن آن فرمان داده است. به خدا ما همان راه راست هستيم، به خدا ما همان كسانى هستيم كه خداوند بندگان را به اطاعت از آنان فرمان داده است.

راه رفتن

رسول خدا (ص): تند راه رفتن، هيبت مؤمن را از بين مى برد.

ربا

رسول خدا (ص): بدترين كس ، كسب رباسْت.

رجعت

امام صادق (ع): به خدا سوگند كه روزها و شبها به سر نيايد تا آن كه خداوند مردگان را زنده كند و زندگان را بميراند و حق را به اهلش باز گرداند و دين برگزيده خود را بر پا دارد (بر جهان حاكم گرداند).

رحمت

امام على (ع): با مهربانى به ديگران است كه رحمت [خدا] فرود مى آيد.

رخصت ها

رسول خدا (ص): خداوند متعال دوست دارد رخصتهايش پذيرفته شود، همچنان كه بنده دوست دارد آمرزيده شود.

رستگاری

امام على (ع): از دانش پيروى كن و از نادانى سرپيچ، تا رستگار شوى.

رشوه

رسول خدا (ص): از رشوه گرفتن دورى كنيد كه آن كفر محض است و رشوه گير بوى بهشت را استشمام نمى كند.

رهایی

امام على (ع): اگر خواهان نجات هستيد، غفلت و سرگرمى را دور افكنيد و به كوشش و جدّيت چنگ زنيد.

روح

امام صادق (ع): روح جسم لطيفى است كه كالبد ستبرى بر آن پوشانده شده است .

روزگار

امام على (ع): روزگار، دو روز است؛ روزى با توست و روزى بر تو. اگر با تو بود، سرمست مشو و اگر بر تو بود، بيقرارى مكن.

روزه

رسول خدا (ص) :خداوند تبارك و تعالى فرمود: هر كارى كه فرزند آدم مى كند، از آنِ اوست، مگر روزه كه از من است و پاداش آن را من مى دهم.

روزی

امام على (ع) : روزى را بجوييد؛ زيرا روزى براى جوينده آن ضمانت شده است.

روستا

رسول خدا (ص): شش گروهند كه به سبب شش خصلت، بى حساب به دوزخ روند: . . . و روستاييان به سبب جهل و نادانى.

روشن بینی

رسول خدا (ص): از فراست مؤمن بر حذر باشيد! زيرا او با نور خدا مى بيند و با توفيق خدا سخن مى گويد.

رویا

امام على (ع): رؤياىِ خوب، يكى از دو نويد است.

ریا

امام على (ع): چه زشت است كه آدمى باطنى بيمار و ظاهرى زيبا داشته باشد!

ریاست

امام على (ع): آفتِ دانشمندان، رياست طلبى است.

ریاضت

امام على (ع): براى خردمند، در هر كارى رياضتى (تمرينى) است.

ریش

رسول خدا (ص): مجوسيان ريش هاى خود را مى تراشيدند و سبيلهايشان را انبوه مى گذاشتند ولى ما سبيل ها را مى زنيم و ريش ها را بلند مى گذاريم و اين مطابق با خلقت است.

زبان

امام على (ع): براى جلب دل انسان، چيزى مؤثّرتر از زبان نيست و براى نفْس، چيزى فريبنده تر از شيطان وجود ندارد.

زبان عربی

رسول خدا (ص): همه عرب از نسل اسماعيل پسر ابراهيم هستند.

زکات

رسول خدا (ص): زكات، پُل اسلام است؛ كسى كه آن را بپردازد، از پل بگذرد و هركه آن را نپردازد از عبور او جلوگيرى شود. زكات، خشم پروردگار را فرو مى نشاند.

زمان

امام على (ع): آگاهترين مردمان به روزگار، كسى است كه از حوادث آن تعجب نكند.

زمین

رسول خدا (ص) :هيچ گياهى نمى رويد مگر اين كه فرشته اى گماشته بر آن، از آن حراست مى كند تا آن را درو كند. پس، هر كس آن گياه را لگدكوب كند آن فرشته او را لعنت مى كند.

زن

امام صادق (ع): از اخلاق پيامبران ـكه درود خدا بر آنان بادـ، زن دوستى است.

زنا

امام على (ع): غيرتمند، هرگز زنا نمى كند.

زندان

امام على (ع): زندان، يكى از دو قبر است.

زندگی

امام على (ع): گواراترين زندگى، دور افكندن تكلّفات و تشريفات است.

زندگی

امام على (ع): دانش فراگيريد، تا براى شما زندگى به ارمغان آورد.

زنهار دادن

رسول خدا (ص) :مسلمانان برادرند، خون هايشان يكسان است، كمترين آنها امان مى دهد و در برابر بيگانگان يكدست و متحدند.

زهد

رسول خدا (ص): خداوند هيچ پيامبرى را برنگزيد، مگر آن كه زاهد بود.

زیارت قبور

رسول خدا (ص): هر كه در هر نقطه اى از روى زمين به من سلام كند ، سلامش به من مى رسد و هر كه بر سر قبرم به من سلام كند ، آن را مى شنوم .

زیان کاری

رسول خدا (ص): زيانكار كسى است كه از آباد كردن آخرت غافل ماند.

زیبایی

رسول خدا (ص): لباس خوب بپوشيد و خانه هايتان را آباد كنيد تا در ميان مردم مانند خالِ رخساره باشيد.

زیرکی

امام على (ع): زيرك، ريشه اش خرد اوست و مردانگيش، خوى او و دينش، تبار او.

زیور

رسول خدا (ص): خداوند دوست دارد كه هرگاه بنده مؤمنش نزد برادر خود مى رود خويشتن را براى رفتن پيش او آماده و آراسته گرداند .

سازشکاری

امام على (ع): چونان كسى مباش كه بدون عمل، به آخرت اميد مى بندد ··· پس او مردم را سرزنش و عيبجويى مى كند، اما با نفس خويش مدارا مى نمايد.

سببها

امام على (ع): سبب محبّت، بخشندگى است.

سبکسری

امام على (ع): سبكسرى را رها كن كه آن مايه عيب و ننگ آدمى است.

سپاسگزاری از خداوند سبحان

رسول خدا (ص) ـ در دعا ـ گفت: اى بهترين ذاكر و مذكور، اى بهترين شاكر و مشكور.

سپاسگزاری از مردم

امام على (ع): سپاسگزارى، بازگو كننده نيّت است و زبانِ درون.

سپاه

امام على (ع) ـ در خطبه روز جمعه ـ گفت: خدايا! لشكريان مسلمان و گشتى ها و مرزداران آنان را در هر جا از شرق و غرب زمين كه هستند، يارى ده كه تو بر هر كارى توانايى.

ستایش

رسول خدا (ص): هركار مهمى كه با ستايش خداوند آغاز نشود، به سرانجام نرسد.

ستايش صداى آهسته و نكوهش صداى بلند

رسول خدا (ص): خداوند صداى آهسته را دوست دارد و صداى بلند را دشمن مى دارد.

سجود

رسول خدا (ص): زمينى كه مؤمن بر آن سجده مى كند نورش تا آسمان مى رود .

سخن

امام على (ع): سخن چون داروست، اندكش سود مى بخشد و بسيارش كشنده است.

سخن چینی

امام صادق (ع): از سخن چينى بپرهيز، كه آن در دل هاى مردان تخم كينه و دشمنى مى افشاند.

سخنرانی

رسول خدا (ص): هر كار ارزشمندى كه با ستايش الهى و درود بر من آغاز نشود، گفتارى نا تمام و ناقص است، و از هر بركتى محروم است.

سرزمین

امام على (ع): براى تو شهرى سزاوارتر از شهر ديگر نيست؛ [بلكه] بهترين شهر آن شهرى است كه تو را پذيرا بُوَد.

سرزنش

امام على (ع): نادان را سرزنش مكن، كه با تو دشمن مى شود و خردمند را سرزنش كن كه با تو دوست مى شود.

سرشت و طینت

مبدأ طينت مردم، ميان آنان تفاوت ايجاد كرده است ...

سركش

رسول خدا (ص): چه بد بنده اى است، آن بنده كه سركشى و طغيان نمايد و خداى جبّار والا مرتبه را فراموش كند.

سركشى

امام على (ع): از تعدّى بپرهيز كه زود به خاك مى افكند و متعدّى را درس عبرت ديگران مى كند.

سرگرمی و غلفت

رسول خدا (ص): بهترين سرگرمى مؤمن، شنا كردن است و بهترين سرگرمى زن، ريسندگى.

سرمشق

امام صادق (ع): دوستداران ما كسانى اند كه در برابر فرمان ما تسليم بوده، و از آثار ما پيروى و در همه امور به ما اقتدا كنند .

سَرور

امام على (ع): سرور، كسى است كه بار برادران خود را به دوش كشد و با همسايگانش نيكو همسايه دارى كند.

سزا

امام على (ع): هر كه كار نيك كند، پاداش نيك مى گيرد.

سفارش

امام صادق (ع) ـ به مردى كه تقاضاى سفارش كرد ـ فرمود: تو را به تقواى الهى و پارسايى و سخت كوشى [در عبادت] سفارش مى كنم و بدان كه سخت كوشى در عبادت اگر با پارسايى همراه نباشد، سود نمى بخشد.

سکوت و خاموشی

امام على (ع): خاموشى، نشانه هوشمندى و ميوه خرد است.

سلام کردن

رسول خدا (ص): يكى از موجبات مغفرت، سلام كردن و سخن نيكو گفتن است.

سنت

امام زين العابدين (ع): برترين كارها نزد خداوند، كارى است كه طبق سنّت عمل شود، گر چه اندك باشد.

سوگند خوردن

امام صادق (ع): هر كه سوگندى خورد و بداند كه دروغ مى گويد به جنگ خدا رفته است.

سیاست

امام على (ع): حُسن سياست، مايه استوارى ملّت است.

سیراب کردن

رسول خدا (ص): سيراب كردن جگر تشنه، اجر و ثواب دارد.

سيما و سيره نيكو

رسول خدا (ص): زيور امّت من در نيكويى روش و سيره است.

شادمانی

امام على (ع) :اوقات شادى، غنيمت است.

شادى و سرخوشى نابجا

امام على (ع): بسا سرمستى و نشاطى كه به از دست رفتن مال بينجامد.

شب زنده داری

امام على (ع): شب زنده دارى، شعار پرهيزگاران و خوى مشتاقان است.

شبهه

امام على (ع): از شبهه حذر كنيد؛ زيرا كه شبهه به قصد فتنه (گمراه سازى) ساخته شده است.

شجاعت

امام على (ع): شجاعت، نيمى از عزّت است.

شراب

رسول خدا (ص): خدا لعنت كرده است شراب و شرابگير و شرابخوار و ساقى شراب و حمل كننده آن را و كسى را كه برايش حمل مى شود و فروشنده و خريدار و كسى را كه از پول شراب مصرف كند.

شرک

امام على (ع): آن ستمى كه بخشوده نمى شود، شرك آوردن به خداست. خداوند متعال فرموده است: «خداوند شرك به خود را نمى بخشد».

شرم

رسول خدا (ص): شرم، سراسر خير و خوبى است.

شریعت

امام على (ع): شريعت، مايه اصلاح مردمان است.

شعار

رسول خدا (ص): در روز قيامت شعار مسلمانان به هنگام عبور از صراط اين است: خدايى جز اللّه نيست و توكّل كنندگان بايد به خدا توكّل كنند.

شعر

امام صادق (ع): هركه درباره ما يك بيت شعر بگويد، خداوند متعال در بهشت يك خانه برايش بسازد.

شغل و پیشه

رسول خدا (ص): خداوند متعال بنده مؤمن شاغل را دوست دارد.

شفاعت در آخرت

رسول خدا (ص) :شفاعت من شامل آن كس از امّتم مى شود كه اهل بيت مرا دوست داشته باشد .

شفاعت در دنیا

رسول خدا (ص): ميانجيگرى كنيد تا پاداش يابيد، و بر خداوند است كه از زبان پيامبرش آنچه خواهد داورى كند.

شک و تردید

امام على (ع): بر تو باد ملازمت با يقين و دورى جستن از شكّ؛ زيرا براى دينِ انسان، چيزى نابود كننده تر از چيره آمدن شكّ بر يقين او نيست.

شکایت

امام على (ع): هركه از نياز (مشكل) خود نزد مؤمنى شِكوه كند، گويى از آن، نزد خدا شِكوه كرده است و هركه از آن نزد كافرى شكوه كند، گويى از خدا شكوه كرده است .

شگفتی و تعجب

امام على (ع): در شگفتم از كسى كه آفرينش خدا را مى بيند و با اين حال در وجود او شكّ مى كند!

شناخت خدا

امام صادق (ع): خداوند، دوست كسى است كه او را بشناسد و دشمن كسى است كه لاف خداشناسى زند.

شناخت

امام على (ع) : شناخت، روشنايى دل است.

شهادت دادن

امام على (ع): عدالت، روح شهادت دادن است.

شهادت در راه خدا

رسول خدا (ص): دوست دارم كه در راه خدا بجنگم و كشته شوم و باز بجنگم و كشته شوم و باز هم بجنگم و كشته شوم.

شهرت

رسول خدا (ص): هرگاه خداوند بنده اى از امّت مرا دوست بدارد، محبّت او را در دلهاى برگزيدگان خود و جانهاى فرشتگان و ساكنان عرش خود بيفكند تا او را دوست بدارند. اين است محبوب حقيقى.

شوخی

امام على (ع): شوخى زياد، ارج و احترام را مى برد و موجب دشمنى مى شود.

شیر مادر در قرآن و روایات

آخرین دست یافته های علمی بر این نکته تأکید می کند که برای کودک شیری بهتر از شیر مادرش نیست. در حالی که در قرآن و بعد از آن روایات اهل بیت (علیهم السلام)، بارها به این مسئله اشاره شده است.

شیرخوارگی کودک

رسول خدا (ص): براى كودك، شيرى بهتر از شير مادرش نيست.

شیطان

امام على (ع): خدا را مى ستايم و در امورى كه باعث راندن و دور كردن شيطان و محفوظ ماندن از دامها و نيرنگهايش مى شود، از او يارى مى طلبم.

شیعه

رسول خدا (ص): شيعه ما كسى است كه از ما پيروى كند و پا جاى پاى ما بگذارد و به كردار ما اقتدا نمايد.

شیوایی سخن

رسول خدا (ص): شيوايى، زيور گفتار است.

صبر

رسول خدا (ص): شكيبايى، سر پناهى در برابر گرفتاريهاست و ياور در برابر مشكلات است.

صداقت و راستی

امام على (ع): راستى، كمال بزرگوارى است.

صدقه

رسول خدا (ص): صدقه، گرماى گورها را از صدقه دهنده دور مى كند و روز قيامت، مؤمن در سايه صدقه خود پناه مى گيرد.

صدیق

امام صادق (ع): هر مؤمنى، صدّيق است.

صراط

بدانيد كه گذر شما از صراط است و از لغزشگاههاى آن و هراسهاى لغزيدنهايش و وحشتهاى متناوبش .

صلح

امام على (ع): من صلح را ـ مادام كه مايه وهن اسلام نباشد ـ كار سازتر از جنگ يافته ام .

صنعتگری

رسول خدا (ص): پيشه مردان نيك امّت من ، دوزندگى است .

ضرر و زيان رساندن

رسول خدا (ص): ضرر و زيان زدن به خود و ديگرى جايز نيست. كسى كه به ديگرى زيان وارد آورد، خداوند به او زيان رساند و كسى كه ديگرى را به مشقّت اندازد، خداوند او را به مشقّت افكند.

طغیان و سرکشی

امام على (ع): ستمگر، طغيانگرى است كه يكى از دو كيفر را انتظار مى كشد.

طلاق

رسول خدا (ص): خداوند چيزى را كه نزد او منفورتر از طلاق باشد، حلال نكرده است.

طلب خیر از خدا

رسول خدا (ص): از خوشبختى آدمى اين است كه از خداوند طلب خير كند و به قضاى الهى خشنود باشد؛ و از بدبختى آدمى اين است كه از خداوند طلب خير نكند و از قضاى الهى ناخشنود باشد.

طمع

رسول خدا (ص): طمع، حكمت را از دلهاى دانشمندان مى برد.

طهارت و پاکی

رسول خدا (ص): طهارت، جزء [نصف] ايمان است.

ظرف

امام كاظم (ع): ظروف زرّين و سيمين كالاى كسانى است كه [به خدا و معاد] يقين ندارند.

ظلم و ستم و ستمگری

امام على (ع): ستمگرى، در دنيا مايه نابودى و در آخرت، مايه هلاكت است.

ظن و گمان

امام على (ع): گمان درست، از ويژگيهاى خردمندان است.

عادت

امام على (ع): هر كه از عادتها پيروى كند، به درجات [عاليه] نرسد.

عاشورا

امام رضا (ع): هر كه روز عاشورا روز سوگوارى و اندوه و گريه اش باشد، خداوند عز و جل روز قيامت را روز شادى و سرور او قرار دهد.

عافیت

امام على (ع) : عافيت، گواراترين نعمتهاست.

عبادت

امام على (ع): در هيچ فريضه اى كوتاهى نبايد و در هيچ نافله اى سختگيرى نشايد.

عبادت

رسول خدا (ص) : بهترين كار و سرگرمى عبادت است.

عبرت گرفتن

امام على (ع): مؤمن دنيا را با ديده عبرت مى نگرد و از روى ناچارى، از آن خوراك بر مى گيرد.

عجله و شتاب کاری

امام على (ع): با شتابزدگى، لغزشها زياد مى شود.

عدالت

امام على (ع):عدالت، محكمترين بنياد است.

عذاب و شکنجه

رسول خدا (ص): خداوند عزوجل كسانى را كه در دنيا مردم را شكنجه مى دهند روز قيامت عذاب مى كند.

عذر و پوزش خواهی

امام على (ع): زنهار از كارى كه به سبب آن پوزش بخواهى؛ چرا كه از كار خوب، پوزش خواهى نمى شود.

عرضه اعمال

رسول خدا (ص): روز دو شنبه و پنج شنبه، اعمال عرضه مى شود. گناهان آمرزش خواه آمرزيده مى شود و توبه توبه گر پذيرفته مى گردد و كينه هاى كنيه ورزان برگردانده مى شود تا توبه كنند.

عزت

امام على (ع): هيچ عزّتى بالاتر از بردبارى نيست.

عشق

امام صادق (ع) ـ در پاسخ به سؤال از عشق ـ فرمود: دلهايى از ياد خدا تهى مى گردد و خداوند محبت غير خود را به آنها مى چشاند.

عصمت

امام على (ع): هر كه عصمت به او الهام شود، از لغزشها در امان ماند.

عطر زدن

رسول خدا (ص): بوىِ خوش، قلب را تقويت مى كند.

عفت

امام على (ع): عفّت، در رأس همه خوبيهاست.

عمر

امام على (ع): عمر تو همان زمانى است كه در آن به سر مى برى.

عمل

امام على (ع): شما به انجامِ درست و صحيح كارها نيازمندتريد تا درست و فصيح ادا كردن سخنان.

عیب جویی

امام على (ع): خوشا به حال آن كس كه عيب خودش، او را از پرداختن به عيبهاى مردم باز دارد.

عید

امام على (ع) ـ در يكى از اعياد ـ فرمود : همانا اين عيد براى كسى عيد است كه خداوند روزه و نمازش را پذيرفته باشد و هر روزى كه در آن نافرمانى خدا نشود، آن روز عيد است.

غبن

امام صادق (ع) : مغبون كردن مؤمن حرام است.

غرامت

امام على (ع): چيزى را كه از عهده انجام آن بر نمى آيى ضمانت نكن.

غسل

امام رضا (ع): علت غسل عيد و جمعه و ديگر غسلها، تعظيم و احترام بنده نسبت به پروردگارش و روى كردن به آن بخشنده بزرگوار و طلب آمرزش براى گناهان خود است.

غفلت

امام على (ع): غفلت، خصلت احمقان است.

غنیمت شمردن

امام على (ع) ـ درباره آيه «و بهره ات را از دنيا فراموش مكن» ـ فرمود : تندرستى و توانايى و فراغت و جوانى و شادابيت را از ياد مبر و با استفاده از اينها آخرت را بجوى.

غیب

رسول خدا (ص): قيامت برپا نشود، تا آن كه مسلمانان با تركها بجنگند، مردمى كه صورتهايشان مانند سپرهاى روكش خورده و تُو بر تُو است، لباسهاى مويى مى پوشند و در [كفش هايى از] مو راه مى روند.

غیبت

رسول خدا (ص): غيبت نكردن نزد خداوند عزوجل، محبوبتر از ده هزار ركعت نماز مستحبى است.

غیرت

رسول خدا (ص): خداوند متعال بندگان غيرتمند خويش را دوست مى دارد.

فاطمه سلام الله علیها

رسول خدا (ص): خداوند با خشم فاطمه، به خشم مى آيد و با خشنودى او خشنود مى شود.

فال بد زدن

رسول خدا (ص): فال بد زدن، شرك است.

فال خوب زدن

رسول خدا (ص): شومى و فال بد وجود ندارد؛ بهترين آن فال خوب است: جمله شايسته اى كه فردى از شما آن را مى شنود.

الفت

رسول خدا (ص) :بهترين مؤمنان كسى است كه مؤمنان بدو الفت مى گيرند ، و در كسى كه با ديگران الفت نگيرد و ديگران نيز با او الفت نيابند خيرى نيست.

فتنه

امام على (ع): بدانيد كه هر كس تقواى الهى در پيش گيرد، خداوند براى او راه خروجى از فتنه ها قرار دهد و نورى در تاريكيها.

فتوا دادن

رسول خدا (ص): هر كس ندانسته فتوا دهد، فرشتگان آسمان و زمين او را لعنت كنند.

فخرفروشی

امام على (ع): دو چيز مردم را نابود كرده است: ترس از نادارى، و فخر جويى.

فراغت

رسول خدا (ص): خداوند از شخص تندرست بيكاره كه نه در كار دنياست و نه سرگرم كار آخرت، نفرت دارد.

فرائض

امام على (ع): [بر شما باد] فرايض! فرايض! آنها را براى خدا ادا كنيد تا شما را به بهشت رسانند.

فرجام

رسول خدا (ص): مؤمن پيوسته از بد فرجامى هراسان است و تا زمان جان كندن و ظاهر شدن ملك الموت بر او يقين ندارد كه به رضوان الهى خواهد رسيد.

فرشتگان

رسول خدا (ص): خداوند فرشتگان را از نورى آفريد، و در ميان آنان فرشتگانى هستند كه از مگس كوچكترند.

فرصت

امام على (ع): فرصتهاى خوب را دريابيد؛ زيرا فرصتها همچون ابر مى گذرند.

فرقه ها

امام على (ع): اين امّت هفتاد و سه فرقه خواهد شد. سوگند به آن كه جانم در دست اوست، همه اين فرقه ها گمراهند، مگر كسى كه از من پيروى كند و از شيعيان من باشد.

فرمانروایی

امام على (ع): ارجمندترين پادشاهان كسى است كه بر نَفْس خود پادشاهى كند و عدالت را بگستراند.

فرمانروایی

امام على (ع) : اما بعد [ از حمد]؛ مبادا بهره تو از حكومتت به دست آوردن مالى يا فرو نشاندن خشمى (انتقامگيرى ) باشد. بلكه بايد بهره ات ميراندن باطلى باشد و زنده كردن حقّى.

فروتنی

امام رضا (ع): فروتنى آن است كه با مردم چنان رفتار كنى كه دوست دارى با تو رفتار شود.

فرومایگان

امام رضا (ع) ـ در پاسخ به اين پرسش كه فرومايه كيستـ فرمود: كسى كه چيزى داشته باشد و آن چيز او را از خدا غافل گرداند.

فرومایگی

امام على (ع): خردمندترين مردم، دورترين آنها از هر فرومايگى است.

فرومایه

امام على (ع): از اعتماد به فرومايه بپرهيز؛ زيرا فرومايه هر كس را كه به او اعتماد كند، تنها مى گذارد.

فریبکاری

رسول خدا (ص): مسلمان، برادر مسلمان است و بر هيچ مسلمانى روا نيست كالاى معيوبى را به برادرش بفروشد، مگر اين كه او را از آن عيب آگاه سازد.

فریفتگی و غفلت

امام على (ع): فريبندگى آرزو، عمل را تباه مى گرداند.

فساد

امام على (ع): امّا من، به خدا سوگند، براى ساختن دنياى خود كارى را نمى كنم كه در آن تباهى دين من باشد.

فسق

رسول خدا (ص): نشانه فاسق چهار چيز است: سرگرمى و بيهوده كارى و تجاوز و بهتان زدن.

فضیلت

امام على (ع): فضيلت اين است كه هرگاه قدرت [بر انتقام] يافتى گذشت كنى.

فضيلت گمنامى

رسول خدا (ص): محبوبترين بندگان نزد خداوند متعال پرهيزگاران گمنامند؛ همانان كه هرگاه غايب باشند كسى جويايشان نمى شود و وقتى حضور دارند نا شناخته اند. آنان پيشوايان هدايتند و چراغهاى دانش.

فقر

رسول خدا (ص): فقر آزمونى است از سوى خداوند كه كسى را به آن مبتلا نمى كند، مگر مؤمنى را كه دوستش بدارد.

فقیه

رسول خدا (ص): هرگاه خداوند خوبى بنده اى را بخواهد او را در دين دانا و فقيه گرداند و به دنيا بى اعتنايش سازد و نسبت به عيبهايش او را بينا كند.

قبر

رسول خدا (ص): منظره اى نديدم مگر اينكه قبر از آن ترسناك تر است.

قبله

امام صادق (ع) ـ در پاسخ به پرسش معاوية بن عمّار كه چه وقت رسول خدا (ص) قبله را به سوى كعبه تغيير داد ـ فرمود: بعد از بازگشتش از بدر.

قدرت

امام على (ع): آفت قدرت، دريغ كردن احسان است.

قرآن

امام على (ع): بهترين داستان و رساترين اندرز و سودمندترين پند، كتاب خداوند عزوجل است.

قرعه زدن

امام صادق (ع): هيچ عده اى قرعه نزدند و [با اين عمل] كار خود را به خداوند متعال وا گذار نكردند، مگر اين كه قرعه به نام شخص بر حق در آمد.

قصاص

رسول خدا (ص): اى مردم! قصاص را زنده نگه داريد و حق را زنده كنيد و پراكنده نشويد و مسلمان و تسليم [حق] باشيد تا سالم بمانيد.

قضا و قدر

امام على (ع) ـ در ستايش خداوند سبحان ـ فرمود: آن خداوندى كه بردبارى اش بسيار است و مى بخشد و در هر آنچه حكم كرده، عدالت ورزيده است.

قلم

امام على (ع): خردهاى دانشمندان، در نوك قلم هاى ايشان است.

قمار

امام على (ع): هر چيزى كه از ياد خدا غافل گرداند، آن چيز در شمار ميسر است.

قناعت

رسول خدا (ص): بهترين مؤمنان، قناعت پيشه است و بدترين آنها، طمعكار.

قهر كردن

رسول خدا (ص): بر هيچ مسلمانى روا نيست بيش از سه شب با برادرش قهر كند و با هم رو به رو شوند و هر يك از ديگرى روى برگرداند. بهترين آن دو نفر كسى است كه ابتدا سلام كند.

قياس در دين

رسول خدا (ص): در دين قياس به كار نبريد؛ زيرا دين قياس ناپذير است، و نخستين كسى كه قياس كرد، ابليس بود.

كتك زدن

رسول خدا (ص): هركه به گونه يا چهره شخص مسلمانى سيلى زند، خداوند استخوانهاى او را در روز قيامت خُرد كند و دست بسته محشور شود، تا آن كه به جهنّم درآيد، مگر اين كه توبه كند.

کتاب و نوشته

امام على (ع): كتابها، بوستانهاى دانشمندانند.

کسب

رسول خدا (ص): پاكيزه ترين كارها، درآمدى است كه انسان با دسترنج خود كسب كند.

کشاورزی

رسول خدا (ص): هر مسلمانى درختى بنشاند، يا زراعتى بكارد و انسانى يا پرنده اى يا چرنده اى از محصول آن بخورد ، براى وى صدقه محسوب شود .

کشتن

رسول خدا (ص): نابود شدن دنيا نزد خدا، سبك تر از كشتن مردى مسلمان است.

کشتن غافلگیرانه

رسول خدا (ص): ايمان، بند (مانع) كشتن غافلگيرانه است و مؤمن غافلگيرانه نمى كُشد.

کفاره

رسول خدا (ص): خدمت كردن به خانواده، كفّاره گناهان بزرگ است و خشم پروردگار را فرو مى نشاند.

کفر

امام صادق (ع): كسى كه در خدا و رسول او شكّ كند، كافر است.

کمال

امام باقر (ع): كمال حقيقى، همان فهمِ در دين و شكيبايى در برابر بلاى سخت و اندازه نگه داشتن در معيشت است.

کوتاهی در کار

امام على (ع): از كوتاهى كردن بپرهيزيد كه آن موجب سرزنش است.

کیفر

امام على (ع) ـ در وصف خداوند سبحان ـ فرمود: هيچ خشمى او را از مهرى باز نمى دارد و هيچ مهرى او را از كيفرى غافل نمى سازد.

کینه

رسول خدا (ص): هرگاه امّت من نسبت به يكديگر كينه نورزند، هرگز دشمنى در برابر آنها قد علم نمى كند.

کینه

رسول خدا (ص): خوش رويى، كينه را مى برد.

گذشت خداوند سبحان

امام على (ع) ـ درباره عظمت خدا ـ فرمود: فرمان خدا حتمى و حكيمانه است و خشنودى او ايمنى و رحمت است، با دانايى حكم مى كند و با بردبارى مى بخشد (مى آمرزد).

گذشت

رسول خدا (ص): از يكديگر گذشت كنيد تا كينه هاى ميان شما از بين برود.

گرو

امام صادق (ع): من از كسى كه «گرو» در نظرش، معتبرتر از «برادر مسلمانش» باشد بيزارم.

گریستن

رسول خدا (ص) ـ در خطبه حجّة الوداع ـ فرمود:هر كس چشمانش از ترس خدا اشك ريزد براى هر قطره اشك او به اندازه كوه احد در ترازوى اعمالش پاداش مى نهند.

گشایش

امام على (ع): در اوج سختى گشايش است و چون حلقه هاى بلا و گرفتارى تنگ آيد آسايش نمودار شود.

گفتار و کردار بیهوده

رسول خدا (ص) ـ در دعا ـ گفت: بار خدايا! به من رحم فرما، كه تا زنده هستم گناهان را فرو گذارم و به من رحم فرما، تا در راه آنچه بيهوده است به زحمت نيفتم.

گمراهی و ضلالت

امام على (ع): واى بر كسى كه در گمراهى خود فرو رود و به راه راست باز نيابد.

گناه

امام على (ع): بدانيد كه گناهان، اسبان چموشى هستند كه گناهكاران بر آنها نشسته و لگامهايشان رها شده است، پس سوارانشان را در آتش مى افكنند.

گوش دادن

امام على (ع): اگر دانشمندى گويا نيستى، پس شنونده اى گيرا باش.

گوشه گیری

امام على (ع): گوشه گيرى، برترين خصلت زيركان است.

لجاجت

رسول خدا (ص): زنهار از لجاجت؛ زيرا كه آغاز آن نادانى و فرجامش پشيمانى است.

لعنت

رسول خدا (ص): براى مؤمن شايسته نيست كه لعنتگر باشد.

الله

امام رضا (ع): در ناميدن خداوند عزّ و جلّ به اللّه ، اقرار به ربوبيت و يگانى او نهفته است .

لواط

امام صادق (ع): در شيعيان ما هر خصلتى باشد، سه خصلت در آنها نيست: در ميان آنها كسى كه دست گدايى دراز كند، وجود ندارد. در ميان آنها بخيل، وجود ندارد و در بين آنها كسى كه لواط دهد، يافت نمى شود.

مال حرام

امام صادق (ع): مال حرام عبارت است از بهاى فروش مردار، بهاى فروش سگ، بهاى فروش شراب، درآمد زنا، رشوه گرفتن در قضاوت و مزد پيشگو.

مانند سازی و تقلید

امير المؤمنين هميشه مى فرمود: اين امّت هميشه در نيك بختى به سر برند تا وقتى كه لباس بيگانگان را نپوشند و غذاى بيگانگان را نخورند؛ اما وقتى چنين كردند خداوند آنان را به خوارى اندازد.

ماه رمضان

رسول خدا (ص): رمضان را رمضان ناميده اند چون گناهان را مى سوزاند.

مباهله

رسول خدا (ص) ـ وقتى آيه مباهله: «بياييد ما فرزندانمان و شما فرزندانتان ··· را حاضر آوريم» نازل شد و پس از آن كه دست على و فاطمه و حسن و حسين عليهم السلام را گرفت ـ فرمود :اينان خانواده منند.

مثل ها

رسول خدا (ص): حكايت امّت من، چون باران است كه خداوند متعال در آغاز آن خير و بركت قرار مى دهد و در آخر آن نيز خير و بركت.

مجادله

رسول خدا (ص): مجادله را رها كنيد؛ زيرا مؤمن مجادله نمى كند؛ مجادله را رها كنيد؛ زيرا مجادله گر قطعا زيان مى بيند.

مجادله کردن

رسول خدا (ص): هيچ قومى گمراه نشد مگر آن كه به بحث و جدال تكيه كرد.

مجسمه

رسول خدا (ص): هر كه در دنيا تصويرى نقّاشى كند، روز قيامت مكلّف مى شود كه در آن جان بدمد و نمى تواند بدمد.

مجلس

رسول خدا (ص): مجلسها امانت اند و روا نيست كه مؤمنى از مؤمن ديگر [يا فرمود : از برادر مؤمن خود]، كار ناپسندى را بازگو كند.

محارب

رسول خدا (ص): هر كس [عليه ديگران] شمشير بركشد مهدور الدم است.

محبت (دوست داشتن برای خدا)

رسول خدا (ص): بهترين كارها دوستى و دشمنى كردن به خاطر خداوند متعال است.

محبت (دوست داشتن پیامبر و خاندان او)

رسول خدا (ص): دوست داشتن من و دوست داشتن خاندان من در هفت جاى بسيار وحشتناك به كار آيد: هنگام مردن، در گور، هنگام رستاخيز، هنگام ديدن نامه اعمال، هنگام حسابرسى [اعمال]، نزد ترازو[ى اعمال ] و صراط.

محبت خدا (خدا دوستی)

رسول خدا (ص): الهى! محبّت خودت را محبوبترين چيزها نزد من گردان و ترس و خشيت از خودت را ترسناكترين چيزها در نظر من قرار ده و با شوق ديدارت نيازهاى دنيايى را از دل من بركن.

محمّد، رسول خدا (ص)

رسول خدا (ص): من خاتم انبيا هستم و على خاتم اوصيا.

مدارا کردن

رسول خدا (ص): مدارا كردن با مردم نصف ايمان است و نرمى و مهربانى كردن با آنان نصف زندگى است.

مدح و ستایش

امام على (ع): ثناگويى زياد، چاپلوسى اى است كه خودپسندى مى آورد و به غرور و كبر نزديك مى گرداند.

مراقبت

امام على (ع): بر خردمند است كه بديهاىِ دينى و فكرى و اخلاقى و تربيتى خود را شماره كند و آنها را در سينه خويش يا به صورت نوشته گرد آورد و در از بين بردن آنها بكوشد.

مردانگی

امام على (ع) : مردانگى، به بزرگوارى ها برمى انگيزد.

مردم

امام على (ع): مردم مانند درختان هستند كه همگى از يك آب آبيارى مى شوند اما ميوه هايشان گوناگون است.

مرگ

رسول خدا (ص): هرگاه يكى از شما بميرد، قيامتش بر پا شود. پس خدا را چنان بپرستيد كه انگار او را مى بينيد و هر لحظه از او آمرزش بخواهيد.

مسابقه

رسول خدا (ص): مسابقه دادن جز در سه مورد روا نيست: در شتر سوارى، يا اسب دوانى، يا تيراندازى.

مساحقه

امام صادق (ع) در پاسخ به سؤال زنى از حكم مساحقه فرمود: حدّش حدّ زناكار است. پرسيد: آيا خداوند در قرآن آن را بيان فرموده است؟ فرمود: آرى. عرض كرد: در كجاى آن؟ فرمود: داستان اصحاب رسّ.

مسافرت

رسول خدا (ص): مسافرت كنيد تا تندرست مانيد و روزى داده شويد.

مستضعف

رسول خدا (ص): آيا شما را از بدترين بندگان خدا آگاه نسازم؟ درشت خوى متكبر؛ آيا شما را از بهترين بندگان خدا آگاه نسازم؟ ناتوان مستضعف.

مستی

امام كاظم (ع): خداوند عزوجل، شراب را براى نامش حرام نكرد؛ بلكه به جهت آثار و پيامدهايش حرام كرد و هر چه پيامدش مانند شراب باشد، آن هم شراب است.

مسجد

امام صادق (ع): هر كس مسجدى بسازد، خداوند براى او در بهشت خانه اى بسازد.

مسخ شدگان

رسول خدا (ص): خداوند هر موجودى را مسخ كرد، برايش نسل يا دنباله اى باقى نگذاشت.

مسخره کردن

امام صادق (ع): كسى كه مردم را مسخره مى كند، نبايد به دوستى خالصانه آنها چشم اميد بندد.

مسکن

رسول خدا (ص): از خوشبختى مرد مسلمان، داشتن مسكن فراخ است.

مسواک زدن

رسول خدا (ص): دهانهاى خود را با مسواك زدن خوشبو كنيد؛ زيرا دهانهاى شما گذرگاههاى قرآن است.

مسئولیت

رسول خدا (ص): من بازخواست مى شوم و شما نيز بازخواست مى شويد .

مشاجره

امام باقر (ع): از مشاجرات بپرهيزيد كه شكّ و ترديد به بار مى آورند و عمل را بى اجر مى كنند و مشاجره كننده را نابود مى گردانند و بسا كه انسان [در هنگام مجادله كردن] سخنى نابخشودنى به زبان آورد.

مشارکت

رسول خدا (ص): سه چيز همگانى است: آب و مرتع و آتش (سوخت).

مشورت

رسول خدا (ص): احتياط و دور انديشى آن است كه با صاحب نظر مشورت كنى و به نظر او عمل نمايى.

مصرف مواد مخدر

رسول خدا (ص): بدانيد هر مست كننده اى حرام است، هر ماده تخديرگرى حرام است، و آنچه بسيارش مست كند، اندك آن نيز حرام است، و آنچه عقل را زايل مى كند، حرام است.

مصیبت

امام على (ع): بزرگترين مصيبت و بدبختى، شيفتگى به دنياست.

معاد (توصیف روز قیامت)

رسول خدا (ص): در تاريكى روز قيامت، شعار مردم «لا إله إلاَّ اللّه» است.

معاد (نشانه های فرا رسیدن قیامت)

رسول خدا (ص): قيامت بر پا نشود، مگر آن گاه كه خداوند سه چيز را كمياب گرداند: درهمى از حلال، دانشى سودمند و برادرى در راه خداوند عزّ و جلّ.

معاد

رسول خدا (ص): معاد، ميدان عمل است. كسى كه كار كرده نكو حال و بهره مند باشد و آن كه از دست داده اندوهگين و پشيمان باشد.

معاشرت

امام على (ع): با مردم چنان معاشرت كنيد كه اگر بميريد بر شما بگريند و اگر زنده باشيد [غايب شويد] مشتاق ديدن شما باشند.

معانقه

امام صادق (ع): هر گاه دو مؤمن معانقه كنند غرق رحمت شوند و هر گاه به خاطر خداوند و نه براى غرضى از اغراض دنيوى، يكديگر را در آغوش كشند، به آنها گفته شود: آمرزيده شديد، عمل را از سر گيريد.

معجزه

امام صادق (ع): معجزه، نشانه اى از خداست و آن را تنها به پيامبران و فرستادگان و حجّتهاى خود مى دهد تا به وسيله آن راستِ راستگو، از دروغِ دروغگو باز شناخته شود.

معراج

رسول خدا (ص) شبى كه به آسمان برده شدم، هرگز چيزى شيرين تر از سخن پروردگارم عزّ و جلّ، نشنيدم.

مقربان

امام على (ع): بخشش كردن در راه خدا، عبادت مقرّبان است.

ملاقات و دیدار

امام على (ع): براى خدا ديدار كنيد، براى خدا همنشينى كنيد، براى خدا بخشش كنيد و براى خدا از دهش خوددارى ورزيد. از دشمنان خدا ببريد و با دوستان خدا پيوند زنيد.

ملایمت

رسول خدا (ص): ملايمت و مهربانى با هيچ چيز همراه نشد جز اين كه آن را آراست و از هيچ چيز برداشته نشد، مگر اين كه آن را زشت كرد.

ملکوت

رسول خدا (ص): اگر نبود كه شيطان ها بر گرد دل هاى آدميان مى چرخند، هر آينه آنان ملكوت آسمان ها را مى ديدند.

مناجات

امام على (ع): هركه با خداى خود خلوت گزيند به دژى استوارتر و عيشى خوش تر دست يافته است و بدان كه آنچه نزد خداوند است به دست نيايد، مگر با نَفْسى كوشا [در عبادت] و ديده اى بينا.

مناظره

امام باقر (ع) ـدرباره آيه «و داود و سليمان را [ياد كن] هنگامى كه درباره آن كشتزار داورى مى كردند»ـ فرمود: آنها داورى نكردند، بلكه بحث و مناظره مى كردند «پس آن را به سليمان فهمانديم».

منهیات

رسول خدا (ص): هر كس خشم خود را فرو خورد و از برادر مسلمانش درگذرد و در برابر برادر مسلمان خود بردبارى ورزد، خداوند متعال اجر شهيد به او عطا فرمايد.

مهربانی

رسول خدا (ص): كسى كه به مردم ترحّم نكند، خداوند به او رحم نمى كند.

مهلت دهی خدا

امام على (ع): خداوند هيچ كس را به چيزى همانند مهلت دادن به او، آزمايش نكرده است.

مواسات

امام على (ع): برترين مردانگى، شريك كردن برادران در اموال، و برابرى با آنان در احوال است.

موضع اسلام در برابر رهبانيت،

رسول خدا (ص): رهبانيت امّت من جهاد كردن در راه خداست.

میهمانی

رسول خدا (ص): ميهمان، روزى خود را مى آورد و گناهان اهل خانه را مى برد.

میهن

امام على (ع): بدترين وطن ها، وطنى است كه ساكنانش امنيّت و آسايش نداشته باشند.

ناامیدی

رسول خدا (ص): گنهكارِ اميدوار به رحمت خداوند متعال به رحمت نزديك تر است، تا عابدِ نوميد.

نابودی

رسول خدا (ص): عوامل نابود كننده عبارتند از: فرمانبرى از بخل، پيروى از هوس و خودپسندى.

ناتوانی

امام على (ع): ناتوانى اى كه با خير همراه باشد، بهتر از قدرتى است كه شرّ در پى آورد.

ناخن

رسول خدا (ص): كوتاه كردن ناخنها از درد بزرگ تر جلوگيرى مى كند و روزى را زياد مى گرداند.

نادانی

امام على (ع): نادانى، مركبى چموش است كه هر كه سوارش شود به سر در آيد، و هركه همراهش گردد گمراه شود.

ناسزا گویی

رسول خدا (ص): وارد شدن به بهشت بر هر ناسزاگويى حرام است.

نام گذاری فرزندان

امام كاظم (ع): نخستين احسانى كه مرد به فرزند خود مى كند، اين است كه نام نيكويى برايش انتخاب كند. بنا براين، هر يك از شما نامى نيكو بر فرزندش نهد.

نامه اعمال

امام على (ع): فرشته دست راست كارهاى نيك را مى نويسد و فرشته دست چپ گناهان را و دو فرشته روز، اعمال روز بنده را مى نويسند و دو فرشته شب، اعمال شب او را مى نگارند.

نامه نگاری

رسول خدا (ص): پاسخ دادن به نامه، همانند پاسخ دادن به سلام وظيفه است.

نامهای خدا

رسول خدا (ص): هر كار مهمى كه با بسم الله الرحمن الرحيم آغاز نشود، بى فرجام است.

نبوت عامه

امام على (ع): نزديكترين مردم به پيامبران، كسى است كه به آنچه آنان فرمان داده اند بيشتر عمل كند.

نحو

امام على (ع): شما به اِعراب دادن رفتارها نيازمندتريد تا به اِعراب دادن گفتارها .

نذر

امام باقر يا امام صادق عليهما السلام: بر خودت حقّى را واجب مگردان و در برابر سختى ها صبور باش.

نصیحت و خیرخواهی

امام على (ع): خيرخواهى (يكرنگى) خود را نثار دوستت كن و كمك و ياريت را نثار آشنايانت و خوش رويى ات را نثار همه مردم.

نظم

امام على (ع) ـدر وصف قرآنـ فرمود: بدانيد كه در آن علم آينده و سخن از گذشته و دواى درد شما و باعث نظم و سامان دهى شما هست.

نعمت ها

امام على (ع) ـدر بيان قدرت خداوندـ فرمود: منزّهى تو، چه بزرگ است مقام و منزلت تو!··· و چه بسيار است نعمت هاى تو در دنيا و چه كوچك است اين نعمت ها در برابر نعمت هاى آخرت!

نفاق

امام على (ع): نفاق، ايمان را تباه مى كند.

نفس

امام على (ع): آفتِ نفْس، شيفتگى به دنياست.

نکوحالی

امام على (ع): خوش بخت ترين مردم، كسى است كه به سوى نيكيها بشتابد.

نکوهش

رسول خدا (ص): از گرفتارى برادرت اظهار شادى مكن، كه خداوند به او رحم مى كند و تو را گرفتار مى سازد.

نکوهش سیری ناپذیری

امام على (ع): سيرى ناپذيرى، از خويهاى زشت است.

نگاه

رسول خدا (ص): از نگاه هاى زيادى بپرهيزيد؛ زيرا كه آن تخم هوس مى پراكند و غفلت مى زايد.

نگاهبانی

امام على (ع) ـ وقتى به ايشان عرض شد: از شما محافظت نكنيم ؟ـ فرمود: اجلِ هر انسانى، او را محافظت مى كند.

نماز جماعت

امام صادق (ع): نمازى كه با جماعت خوانده شود، بيست و چهار بار برتر از نمازى است كه به تنهايى خوانده شود . بنا بر اين ، يك نماز با جماعت، بيست و پنج نماز است.

نماز جمعه

رسول خدا (ص): هر كه از روى ايمان و به حساب خدا در نماز جمعه شركت كند، اعمالش را از نو آغازيده است [خداوند به پاداش آن گناهان گذشته اش را بيامرزد و نامه عمل جديدى برايش باز كند] .

نماز

امام على (ع): نماز، رحمت [الهى] را فرود مى آورد.

نماز شب

رسول خدا (ص) ـ به على (ع) ـ فرمود: اى على! مؤمن از سه چيز شاد مى شود : ديدار برادران، افطار كردن روزه، و عبادت آخر شب .

نهى از كار امروز به فردا افكندن

امام باقر (ع): زنهار از افكندن كار امروز به فردا ؛ زيرا اين كار دريايى است كه مردمان در آن غرق و نابود مى شوند .

نور

امام صادق (ع) ـدرباره آيه «نورشان پيشاپيش آنها و به جانب راستشان دوان است»ـ فرمود: در روز قيامت، نور مؤمنان از پيش رو و از جانب راست آنها حركت مى كند تا آنكه در منزل هاى بهشتى خود جاى مى گيرند.

نوميدى

امام على (ع): بزرگترين بلا، نوميدى است.

نیاز

رسول خدا (ص): كسى كه در راه برآوردن نياز برادر مؤمن خود بكوشد، چنان است كه نُه هزار سال با روزه گرفتن و شب زنده دارى خدا را عبادت كرده باشد.

نیت

امام على (ع): نيّت نيكو، موجب پاداش است.

نیرنگ

رسول خدا (ص): نيرنگ بازى و فريبكارى و خيانت، در آتشند.

نیکوکاری

رسول خدا (ص): نيكى كامل آن است كه رفتار نهان و آشكارت يكسان باشد.

نیکی

رسول خدا (ص): هر كه كار بدش او را ناراحت كند و از كار خوبش خوشحال گردد، همو مؤمن است.

نیکی کردن

رسول خدا (ص): زيورِ دانش، نيكوكارى است.

هجرت

رسول خدا (ص): مهاجر كسى است كه از بدى هجرت كند.

هدایت

امام على (ع): هدايت خداوند، نيكوترين هدايت است.

هدیه دادن

رسول خدا (ص): به يكديگر هديه دهيد، تا نسبت به همديگر با محبت شويد. به يكديگر هديه دهيد؛ زيرا هديه كينه ها را مى برد.

همت

امام على (ع): هرگاه در طلب چيزى بر مى آيى، بلند همّت باش.

همدمی

امام صادق (ع): هيچ مؤمنى نيست مگر آنكه خداوند از ايمان او انيس و دلارامى براى او قرار مى دهد، چندان كه اگر بر قلّه اى باشد احساس تنهايى نكند.

همسایه

امام كاظم (ع): حسن همسايگى، اين نيست كه آزار نرسانى بلكه حسن همسايگى، اين است كه در برابر آزار و اذيّت همسايه شكيبا باشى.

 همسرداری

بهترین شیوه برخورد با همسرم چیست؟

همنشین

امام على (ع): با دانشمندان بنشين تا بر دانشت افزوده گردد، اَدَبت نيكو شود و تزكيه نفس يابى.

همنشینی

امام على (ع): در هر مصاحبتى، گزينشى [از اخلاق و رفتار] وجود دارد.

هوس

رسول خدا (ص): هوى را بدان سبب هوى ناميده اند كه صاحب خود را فرو مى افكند.

واگذاشتن کارها به خدا

امام على (ع): هر كس كار خود را به خدا وا گذارد، خداوند كار او را به سامان آورد.

وام

رسول خدا (ص): هر كس تنگدستى را مهلت دهد، در هر روز براى او ثواب صدقه اى برابر با طلبى كه از او دارد بر عهده خداست، تا زمانى كه مال خود را دريافت كند.

وام

امام على (ع): بدهكارى زياد، راستگو را دروغگو مى كند و خوش قول را بد قول.

وزیر

رسول خدا (ص): اجر هيچ يك از مردم بزرگتر از اجر وزيرى شايسته براى زمامدار نيست كه او را درباره خداوند [و اطاعت از فرامين او] سفارش كند و وى به توصيه هايش عمل نمايد.

وسوسه

رسول خدا (ص): هر كس از اين وسوسه چيزى در خود ديد، سه مرتبه بگويد: «به خدا و پيامبرش ايمان آوردم»، وسوسه اش از بين مى رود.

وصیت برای پس از مرگ

رسول خدا (ص): بر هيچ مسلمانى سزاوار نيست كه شبى را سپرى كند، مگر اينكه وصيّتش زير سرش باشد

وضو

رسول خدا (ص): فراوان وضو بگير تا خداوند عمر تو را زياد گرداند. اگر توانستى شب و روز با طهارت باشى اين كار را بكن ؛ زيرا اگر در حال طهارت بميرى، شهيد خواهى بود.

وعده

امام على (ع): هرگز و عده اى نده كه نسبت به انجام آن از خود مطمئن نيستى.

وفاداری

امام على (ع): وفادارى، همزاد امانتدارى است و زيور برادرى.

وقار و متانت

امام على (ع): مؤمن در تكان ها با وقار است و در ناملايمات استوار و در گرفتارى شكيبا.

وقف

از جابر بن عبدالله انصاری نقل شده است: هيچ توانگرى از صحابه نبود، مگر اينكه چيزى وقف كرد.

ولخرجی

امام على (ع): بخشنده باش اما ولخرج مباش؛ و صرفه جو باش ليكن خسيس مباش.

ويژگى هاى دوستان خدا

امام على (ع) سه خصلت از صفات اولياى خداست: اعتماد كردن به خدا در هر كارى و بى نياز شدن به واسطه او از هر چيزى و نيازمندى به او در هر چيزى.

ویژگیهای خاتم پیامبران

رسول خدا (ص): هان! به خدا قسم كه من در آسمان امين هستم و در زمين نيز امينم.

یاد خدا

امام زين العابدين (ع) ـ در دعا ـ گفت: الهى! چه لذّتبخش است گذر نام و ياد تو بر دلها، و چه شيرين است ره پيمودن به سوى تو با وهم ها در گذرگاه هاى غيب ها (نهان ها).

یتیم

رسول خدا (ص): هر كس يتيمى را سرپرستى كند تا آنكه بى نياز گردد، خداوند به سبب اين كار بهشت را بر او واجب سازد، همچنان كه آتش دوزخ را بر خورنده مال يتيم واجب ساخته است.

یقین

امام على (ع): خشنودى به قضاى خداوند، دليل بر داشتن يقين نيكوست.

 

فهرست الفبایی موضوعات در نهج البلاغه

 

افزودن دیدگاه جدید